Ik heb een persoonlijke regel: geen jargon

Een paar jaar geleden betrapte ik mezelf erop dat ik in een gesprek de woorden "agentic RAG-pijplijn met human-in-the-loop-orkestratie" zei tegen een directeur die, zo zag ik, al na drie lettergrepen was afgehaakt. Hij knikte beleefd. Hij had geen idee wat ik bedoelde. En eerlijk gezegd hoefde dat ook niet. Dat was de dag dat ik een persoonlijke regel maakte: geen jargon. AI uitleggen in gewone taal is geen beleefdheid — het is het eigenlijke werk.

Ik stopte met praten over techniek en begon te praten over het probleem dat de persoon tegenover me écht had. De verandering in die gesprekken was bijna gênant. Deals die vroeger vastliepen in een mist van afkortingen, kwamen ineens in beweging, omdat de klant voor het eerst kon merken of ik zijn business begreep of alleen expertise stond te etaleren.

Waarom jargon zo verleidelijk is — en zo lui

Even eerlijk tegenover mijn jongere zelf: jargon is niet voor niets verleidelijk. Het is snel: één afkorting vervangt een hele alinea. Het signaleert dat je erbij hoort; zeg ik "vector store" en jij knikt, dan zitten we in dezelfde club. En het verbergt onzekerheid prachtig. Weet je even niet hoe je iets oplost, dan laat een muur van vakjargon het klinken alsof je het wél weet.

Dat laatste is het gevaarlijke. Jargon laat je competent klinken terwijl je het moeilijkere werk — helder zijn — ontwijkt. De test die ik nu gebruik is bot: kan ik niet uitleggen wat een systeem doet, en waarom het de moeite waard is om te bouwen, in woorden die een slimme twaalfjarige volgt, dan begrijp ik het zelf nog niet goed genoeg. Dat ligt aan mij, niet aan de luisteraar.

AI uitleggen in gewone taal is een discipline, geen versimpeling

Er bestaat een luie aanname dat gewone taal hetzelfde is als simplistische taal — alsof je iets afzwakt voor mensen die het echte werk niet aankunnen. Het is precies andersom. Een werkelijk complex systeem vertalen naar één zin waar een drukke operationeel directeur mee aan de slag kan, vraagt veel méér begrip dan het opsommen van de architectuur. Iedereen kan de componenten opnoemen. Uitleggen welk component jouw probleem oplost, en welke drie je nog niet nodig hebt, is het echte vakmanschap.

De klanten met wie wij het beste werken zijn pragmatisch en ROI-gericht. Ze zijn niet onder de indruk van een lange capaciteitendeck, en dat is terecht. Ze willen drie dingen weten, in hun eigen taal: wat verandert dit, wat kost het, en hoe weten we dat het werkte. Geen van die vragen heeft een goed antwoord in afkortingen.

Wat er veranderde toen ik de buzzwords liet vallen

Concreet drie dingen.

• Discovery werd sneller. Beschrijf je het probleem in plaats van de techniek, dan merkt de klant meteen of je het goed begrepen hebt. Verkeerde aannames komen binnen minuten boven, niet pas na een verspilde proof of concept.
• Het vertrouwen steeg. Gewone taal ontwapent vreemd genoeg in een vakgebied vol hype. "Dit deel is echt lastig, en hier zit het risico" levert meer geloofwaardigheid op dan welk zelfverzekerd buzzword ook.
• De scope werd eerlijk. De halve functie van jargon is iets kleins groot en factureerbaar te laten klinken. Haal het weg en je houdt over wat er werkelijk gebouwd moet worden — meestal minder dan de slideware-versie, en sneller opgeleverd.

Dat laatste telt, want het bepaalt hoe we werk prijzen en afbakenen. Gaat het gesprek over het probleem, dan wordt een AI-implementatie een reeks heldere, verdedigbare stappen in plaats van een vaag transformatieprogramma. Wat elke fase kost, lees je gewoon op onze prijzenpagina — er staat geen afkorting tussen jou en het bedrag.

De afkortingen die ik nog steeds mag vertalen

Voor de duidelijkheid: ik ben niet tegen terminologie. Die woorden bestaan omdat de concepten echt zijn. De regel is alleen dat het jargon nooit het uitleggen doet — het volgt op de gewone versie, voor wie het wil. Een paar die ik wekelijks vertaal:

• RAG betekent meestal: "de AI antwoordt op basis van jouw eigen documenten in plaats van iets te verzinnen." Meer niet. Wil je team de diepere versie, dan gaat ons LLM-werk daarover.
• Een AI-agent is software die zelf een paar stappen kan zetten — iets opzoeken, beslissen, handelen — in plaats van alleen één vraag beantwoorden. Nuttig, maar geen toverij, en het loont om er precies over te zijn.
• Fine-tuning is een model jouw specifieke stijl of taak leren door het voorbeelden te tonen. Vaak is het niet wat je werkelijk nodig hebt, en dat zeggen bespaart echt geld.

Merk op dat elk van die uitleg begint met wat het vóór jou doet, niet met wat het ís. Die volgorde is de hele regel.

Een echt voorbeeld: het rapport waar niemand om had gevraagd

Zo pakt de regel zonder jargon in de praktijk uit. Een logistiek bedrijf kwam bij ons met de wens, in hun woorden, voor "een predictive-analytics-platform met een real-time anomaly-detection-laag". Indrukwekkende zin. Zodra ik vroeg het probleem zonder die woorden te beschrijven, werd het een ander gesprek: hun planners hoorden van vertraagde zendingen via boze klanten, uren nadat de vertraging al zichtbaar was in hun eigen data. Dat is geen platform. Dat is één melding, gekoppeld aan de juiste mensen, op het juiste moment afgevuurd.

We bouwden dat kleine ding. Het kostte een fractie van het platform dat zij voor zich zagen, stond binnen weken live en loste de werkelijke pijn op. Hadden we het jargon voor zoete koek geslikt, dan hadden we een programma van zes cijfers afgebakend dat vooral dashboards opleverde die niemand zou openen. De versie in gewone taal was goedkoper voor hen en, eerlijk gezegd, op korte termijn minder omzet voor ons — en juist daarom vertrouw ik de regel. Hij houdt het werk eerlijk. Doet een buzzword de verkoop, dan staat er meestal iemand op het punt te veel te betalen.

Daarom laten we ook liever vroeg een ruwe werkende versie zien dan een gepolijste routekaart te presenteren. Een prototype dat je kunt aanklikken is de ultieme uitleg zonder jargon: het lost je probleem op of niet, en geen enkele hoeveelheid terminologie verandert dat antwoord.

Hoe je een partner herkent die zich achter jargon verschuilt

Kies je een AI-partner, dan is jargon een handig diagnosemiddel. Vraag ze hun voorgestelde oplossing uit te leggen zonder één afkorting. Een goede engineer doet dat met plezier, want hij vertaalt vanuit begrip. Iemand die zekerheid verkoopt die hij niet verdiend heeft, worstelt — de buzzwords waren dragend. De teams die echt opleveren praten doorgaans helder en laten je vroeg iets werkends zien; de korte versie daarvan zie je in onze cases.

Dit gaat niet over anti-intellectualisme of doen alsof de engineering simpel is. Die engineering is vaak juist lastig. Maar het gesprek over óf je het doet, en waarom, hoort in jouw taal — de taal van het probleem, de kosten en het resultaat.

De regel, en waarom ik hem hou

Geen jargon is geen marketingtrucje. Het is een dwangmiddel dat mij eerlijk houdt: kan ik het niet helder zeggen, dan begrijp ik het nog niet, en hoor je me pas te betalen als dat wel zo is. AI uitleggen in gewone taal is hoe ik bewijs dat ik jouw probleem werkelijk heb gevat in plaats van alleen de techniek te bewonderen. Klinkt dat als het soort gesprek dat jij liever voert, boek dan een gratis consult en we praten éérst over jouw probleem — de afkortingen kunnen wachten, misschien wel voor altijd.

Veelgestelde vragen