Normen, handleidingen, contracten, auditbevindingen, productdocumentatie: de kennis waar uw organisatie op draait, zit in documenten die niemand goed kan doorzoeken. Een private assistent beantwoordt vragen uit die documenten, laat de passage zien die hij gebruikte, en draait op infrastructuur die u beheert. Deze pagina beschrijft hoe wij er een bouwen, wat het kost, en welke vragen een RFP moet stellen.
Door Tom Joseph · Laatst bijgewerkt: 8 september 2026
Een private AI-assistent is een zoeksysteem met een taalmodel erbovenop, gehost waar uw data al staat, dat alleen uit uw documenten antwoordt en elke keer zijn bron toont. De technische term is RAG, retrieval-augmented generation. Wat het privaat maakt, is niet het model maar de architectuur: de documenten worden geïndexeerd in een vectordatabase binnen uw Azure- of AWS-tenant of op uw eigen server, het model ziet alleen de passages die voor één vraag zijn opgehaald, en niets wordt gebruikt om iets te trainen. Crux Digits bouwt ze tegen een vaste prijs: een audit van €2.500 van uw documenten en toegangsregels, een Productieklare MVP van €20.000 op uw echte corpus met een testset, productie vanaf €50.000 met rollen, logging en overdracht. Oplevering rekent u in weken.
Zo wordt het gebouwd
Vijf onderdelen, en elk bepaalt of de assistent vertrouwd of genegeerd wordt.

Pdf’s, Word, SharePoint, het normenarchief, de auditbevindingen. Gelezen, opgeknipt, gedateerd, en opnieuw gelezen zodra een versie verandert.

pgvector, Azure AI Search of OpenSearch, in uw tenant of op uw server. Niets verlaat het pand.

Hybride zoeken: trefwoord en betekenis samen, gefilterd op document, datum en doelgroep.

Links het antwoord, rechts de exacte passage waar het vandaan komt. Geen passage, geen antwoord.

Wie wat mag zien, wat gevraagd is, wat geantwoord is, en een testset die bij elke wijziging draait.
De aanvragen die wij ontvangen, lezen bijna identiek. Een normstellende organisatie met 1.400 audits per jaar en een bibliotheek aan normdocumenten waar auditors en bedrijven niet doorheen komen. Een agritechbedrijf met een technische blauwdruk en domeinexperts die het corpus en de testcases aanleveren. Een uitgever wiens redactiearchief het product is. Een fabrikant wiens onderhoudskennis in twintig jaar pdf’s zit. Wat ze delen: de waarde zit in de documenten, de documenten zijn te veel om te lezen, en het antwoord moet controleerbaar zijn, want iemand gaat ernaar handelen.
Ze delen ook drie eisen waar een publieke chatbot niet aan voldoet: datasoevereiniteit (het corpus en de vragen blijven in de EU, in hun tenant), een harde bronvermelding bij elk antwoord (een auditor kan niet verwijzen naar "de AI zei het"), en een vaste prijs, omdat een kennisproject met een open budget precies het project is waar de meeste besturen al eens hun vingers aan brandden.
De vraag is meetbaar. Het CBS zet text mining, het lezen van documenten door software, op 9,8 procent van de Nederlandse microbedrijven in 2025, tegen 3,1 procent in 2023, de snelste groei van de zeven AI-technologieën die het volgt. Documenten lezen is de AI-toepassing die Nederlandse bedrijven werkelijk adopteren; deze pagina gaat over het doen met een bron erbij.
Elke keer dezelfde vijf onderdelen, per project gekozen. De keuzes hieronder zijn onze standaard voor een Nederlandse organisatie met enkele duizenden tot enkele honderdduizenden pagina’s.
| Onderdeel | Standaardkeuze | Wat de keuze bepaalt |
|---|---|---|
| Inname | Connectors naar SharePoint, Google Drive, een fileshare of een S3-bucket; verwerking van pdf, Word, HTML en gescande pagina’s (OCR); opknippen per paragraaf, niet per aantal tekens | Waar de documenten staan, hoe vaak ze wijzigen, of tabellen en figuren behouden moeten blijven |
| Vectordatabase | pgvector op PostgreSQL in uw tenant; Azure AI Search of OpenSearch waar dat platform al standaard is | Bestaand platform, verwachte corpusomvang, wie de database beheert |
| Ophalen | Hybride: BM25-trefwoordzoeken plus dense vectors, herrangschikt; filters op document, versie, datum en doelgroep | Technische corpora met exacte termen (artikelnummers, onderdeelcodes) hebben trefwoordzoeken nodig; verhalende corpora semantisch zoeken; de meeste allebei |
| Model | Een in Europa gehost frontier-model via Azure OpenAI of AWS Bedrock in een EU-regio; een open-weight model (Mistral, Llama) op uw eigen GPU waar niets het pand mag verlaten | Beleid rond dataresidentie, taalkwaliteit in het Nederlands, kosten per vraag |
| Interface | Twee kolommen: het antwoord met genummerde bronverwijzingen, de aangehaalde passages ernaast, een link naar het brondocument op de pagina. Ook een API voor uw eigen applicaties | Of de assistent door mensen, door andere software, of door beide wordt gebruikt |
| Beheer | Rollen overgenomen uit het bronsysteem, een log van elke vraag en elk antwoord, een testset van 50 tot 200 vraag-antwoordparen die bij elke wijziging draait, een regel "geen bron, geen antwoord" | EU AI Act-classificatie, auditeisen, wie verantwoordelijk is voor een fout antwoord |
Drie opties, en de keuze is een beleidsbesluit voordat het een technisch besluit is.
Het proof of concept is geen demo. Het draait op uw corpus, tegen een testset die uw domeinexperts schrijven, en het levert een getal op.
Voordat wij bouwen, schrijven uw experts 50 tot 200 vragen met het antwoord en de passage die het onderbouwt. Die set is het acceptatiecriterium. Het proof of concept rapporteert welk deel correct wordt beantwoord met de juiste bron, welk deel terecht wordt geweigerd, en waar het misgaat, per documenttype en vraagtype. Productie wordt tegen dat rapport geprijsd, en dezelfde set draait daarna bij elke wijziging, zodat een modelupgrade of een nieuwe batch documenten het niet stilletjes slechter kan maken. De evaluatiemethode is dezelfde die we gebruiken voor LLM-optimalisatie van assistenten die anderen bouwden.
Vast, per stap, exclusief btw en exclusief uw cloudverbruik (dat we in de audit ramen en dat meestal bescheiden is: zoeken is goedkoop in rekenkracht, en het model wordt één keer per vraag aangeroepen).
Voor de engineers aan uw kant van de tafel:
Een vraag-antwoordsysteem dat passages uit uw eigen documenten ophaalt en een taalmodel alleen uit die passages een antwoord laat opstellen, met de bron erbij. Het draait in uw cloudtenant of op uw servers, en noch de documenten noch de vragen worden gebruikt om een model te trainen.
RAG (retrieval-augmented generation) is de techniek. Een private AI-assistent is RAG als opgeleverd systeem: inname, een index die van u is, ophalen met filters, een interface met bronvermelding, rollen en logging. De techniek is een week; het systeem is het project.
Ja, met een open-weight model op uw eigen GPU. De kwaliteit in het Nederlands ligt lager dan bij een frontier-model en het proof of concept meet het verschil op uw eigen testset, zodat het besluit op cijfers wordt genomen in plaats van op beleid alleen.
Dat hangt van het corpus af en is precies wat het proof of concept rapporteert: het aandeel testvragen dat correct met de juiste bron wordt beantwoord, het aandeel dat terecht wordt geweigerd, en de faalvormen. Goed gestructureerde technische corpora scoren doorgaans hoog; gescande, inconsistente archieven lager tot de inname is afgesteld.
Elk fragment draagt zijn document, versie en datum, zodat een vraag alleen uit de huidige versie of uit een benoemde versie kan worden beantwoord. Bij meertalige corpora bevat de index elke taal en antwoordt de assistent in de taal van de vraag, met verwijzing naar het origineel.
Vooral cloudverbruik: een kleine database, een kleine applicatieserver en modelaanroepen per vraag. Voor een assistent op afdelingsschaal is dat doorgaans tientallen tot enkele honderden euro’s per maand; de audit raamt het voor uw volume. Beheer is een aparte vaste afspraak als u wilt dat wij het actueel houden.
Stuur de RFP als die er is. De audit van €2.500 levert de architectuur voor uw situatie, een hostingadvies en een vaste prijs voor een proof of concept op uw echte documenten.
Plan een gesprekKies een onderwerp, of typ gewoon direct.