Het meeste dat mkb-ondernemers over de AI Act lezen is óf paniek óf verkooppraat. De eerlijke versie: de meeste mkb-bedrijven zijn 'gebruiksverantwoordelijke' met beperkte plichten — maar de AI-geletterdheidsplicht (artikel 4) geldt nú al voor elk bedrijf waar medewerkers AI gebruiken, en op 2 augustus 2026 start de volgende golf verplichtingen. Hier is de checklist, zonder bangmakerij.
Laatst bijgewerkt: 11 juni 2026
De meeste Nederlandse mkb-bedrijven zijn 'gebruiksverantwoordelijke' onder de EU AI Act, met beperkte verplichtingen. Twee dingen tellen nu: de AI-geletterdheidsplicht (artikel 4) geldt al voor elke organisatie waar medewerkers AI-tools zoals ChatGPT of Copilot gebruiken, en de hoog-risicoverplichtingen starten op 2 augustus 2026 (delen zijn uitgesteld via de Europese Digital Omnibus). Onze AI Act-check (€950, vaste prijs) vertelt u binnen een week in welke categorie uw AI-gebruik valt en wat u precies moet regelen — en minstens zo vaak: wat u gerust kunt negeren.
De AI Act reguleert toepassingen van AI, niet AI zelf. Vier klassen bepalen uw verplichtingen:
| Klasse | Voorbeelden | Wat het betekent voor een mkb-bedrijf |
|---|---|---|
| Verboden | Social scoring, manipulatieve AI, emotieherkenning op de werkvloer | Gewoon niet doen. Deze zijn integraal verboden. |
| Hoog risico | AI bij werving & selectie, kredietbeoordeling, veiligheidscomponenten | Zware verplichtingen (risicobeheer, logging, menselijk toezicht). De meeste mkb'ers raken dit alleen via HR-software — check uw recruitmenttool. |
| Beperkt risico | Chatbots, AI-gegenereerde content | Transparantie: mensen moeten weten dat ze met AI praten of AI-content zien. |
| Minimaal risico | Spamfilters, spellingscontrole, het meeste kantoorgebruik | Geen specifieke verplichtingen — maar artikel 4 (AI-geletterdheid) geldt wél voor uw medewerkers. |
Onze AI Act-check geeft u zekerheid voor een vaste prijs van €950 (excl. btw), geleverd binnen een week: een inventarisatie van uw AI-gebruik, risicoclassificatie per systeem, uw rol (aanbieder/gebruiksverantwoordelijke) per systeem, een AI-gebruiksbeleid-template op maat en een concrete to-dolijst — inclusief wat u gerust kunt negeren. Is training nodig, dan dekt de SLIM-regeling vaak een flink deel van de kosten. Wij zijn AI-praktijkmensen, geen advocatenkantoor: bij echte juridische geschilpunten zeggen we eerlijk wanneer u een jurist nodig heeft.
De AI Act treedt gefaseerd in werking. De verboden en de geletterdheidsplicht van artikel 4 gelden al. De hoog-risicoverplichtingen worden bindend op 2 augustus 2026, maar de Europese Digital Omnibus (2026) stelde delen van het hoog-risicoregime met 12–16 maanden uit voor veel categorieën. Wat dat praktisch betekent: de deadline uit de bangmaak-marketing is zachter dan geadverteerd — maar de geletterdheidsplicht en transparantieregels zijn níet uitgesteld, en juist die raken de meeste mkb-bedrijven. Controleer de actuele stand op de officiële implementatietijdlijn; deze pagina weerspiegelt de situatie per de 'laatst bijgewerkt'-datum hierboven.
De eerste praktische stap voor de meeste mkb-bedrijven: een AI-gebruiksbeleid opstellen.
Ja — maar proportioneel. De meeste mkb-bedrijven zijn 'gebruiksverantwoordelijke' met beperkte plichten: AI-geletterdheid voor medewerkers (artikel 4, geldt nu al), transparantie bij chatbots en AI-content, en zorgvuldigheid bij AI in beslissingen over personen. Het zware hoog-risicoregime raakt vooral aanbieders en specifieke toepassingen zoals sollicitantenscreening of kredietbeoordeling.
Artikel 4 verplicht elke organisatie die AI gebruikt om te zorgen dat medewerkers voldoende AI-geletterd zijn: begrijpen wat de tools doen, wat de risico's en beperkingen zijn. De plicht geldt al. Er is geen voorgeschreven cursus; gedocumenteerde, functiegerichte training is de praktische manier om aan te tonen dat u voldoet.
Door ChatGPT of Copilot te gebruiken wordt uw bedrijf 'gebruiksverantwoordelijke' van een AI-systeem voor algemene doeleinden. Dat activeert op zichzelf geen hoog-risicoverplichtingen, maar artikel 4 (AI-geletterdheid) geldt wél, en u hoort een gebruiksbeleid te hebben over welke data medewerkers mogen invoeren.
De maximumboetes zijn op papier fors (tot €15 miljoen of 3% van de omzet bij hoog-risico-overtredingen), maar toezichthouders moeten bedrijfsomvang meewegen en er is een vereenvoudigd mkb-kader met lagere boetes. Voor een typische mkb-gebruiker is het reële risico vooral: niet kúnnen aantonen dat geletterdheid en transparantie geregeld zijn — nu goedkoop te regelen, later ongemakkelijk uit te leggen.
De AI Act-check van Crux Digits is een assessment voor een vaste prijs (€950 excl. btw), geleverd binnen een week: inventarisatie van uw AI-gebruik, risicoclassificatie per systeem, uw rol per systeem, een AI-gebruiksbeleid-template op maat en een concrete to-dolijst — inclusief wat u gerust kunt negeren.
Gedeeltelijk. De Europese Digital Omnibus (2026) stelde delen van het hoog-risicoregime met 12–16 maanden uit voor veel categorieën. De verboden, de geletterdheidsplicht van artikel 4 en de transparantieregels zijn níet uitgesteld — die gelden al.
AI Act-check: €950 vast, geleverd binnen een week — inclusief wat u gerust kunt negeren.
Plan uw AI Act-check →Kies een onderwerp — of typ gewoon direct.