Industrie, groothandel en transport gebruikten in 2025 allemaal vaker AI dan in 2023, en Belgische en Nederlandse bedrijven horen in alle drie bij de kopgroep. Onze analyse van Eurostat-cijfers laat zien wat de koplopers anders doen: zij zetten AI in binnen het kernproces, op de productielijn, in de orderstroom en in de transportplanning, op drie tot vijf keer het EU-niveau.
Dit stuk is geschreven voor de IT-manager, CIO of informatiemanager van een organisatie met 250 tot 5.000 medewerkers die het bestuur moet vertellen waar AI hierna landt. Crux Digits bouwt AI-systemen naast uw bestaande ICT-partner of IT-afdeling; wij zijn zelf geen ICT-partner.
Welke sectoren lopen voorop met AI?
Van de drie sectoren in dit stuk groeide de groothandel het snelst: van 7,9% naar 23,4% van de Europese bedrijven tussen 2023 en 2025.
De industrie ging van 6,8% naar 17,3%. Vervoer en opslag steeg van 5,3% naar 11,2%, de kleinste stijging van de twaalf sectoren in Eurostat-tabel isoc_eb_ain2, en toch een verdubbeling. Informatie en communicatie blijft de sector met het meeste AI-gebruik, 62,5%, de bouw die met het minste, 10,8%. Geen enkele sector ging achteruit.
Voor de Lage Landen is dat goed nieuws. België leidt de hele Europese industrie met 39,8% van de bedrijven en staat derde in zowel groothandel als transport. Nederland staat in de Europese top zes in negen van de elf sectoren met een gerangschikte waarde. In alle tien sectoren waar beide landen een waarde hebben, gebruiken Belgische bedrijven vaker AI dan Duitse.
Het totaalcijfer verbergt het nuttigere getal. Eurostat vraagt ook waarvoor AI wordt ingezet. Op die proceslijnen ligt het leidende land op drie tot vijf keer het EU-niveau, en daar worden de komende twaalf maanden beslist.
Wat doen de koplopers in de industrie dat u kunt overnemen?
Zij zetten AI op de productielijn: België leidt met AI in productieprocessen bij 10,2% van de industriebedrijven, tegen 3,5% in de EU.
Van de Europese industriebedrijven die AI gebruiken, doet maar ongeveer een op de vijf dat in de productie. De rest gebruikt het op kantoor: een schrijfassistent, een vertaaltool, een samenvatting van het 8D-rapport. Nuttig, en het makkelijke deel.
De koplopers gaan een stap verder. Bij machine learning voor data-analyse zitten Belgische industriebedrijven op 12,2% en Nederlandse op 7,4%, tegen 3,7% in de EU. Nederlandse machinebouwers staan tweede van 21 met 13,9%. In de praktijk is dat een model dat historian-data en SCADA-tags leest en een lager signaleert voordat het uitvalt, een visuele controle aan het eind van de lijn die afkeur terugboekt in het MES, of een uitvalvoorspelling per batch.
Wat u kunt overnemen: kies één lijn waarvan de data al in de historian of het MES staat, en bouw één model dat uw procesengineers vertrouwen. Nederland staat zesde met 6,3% voor AI in productieprocessen; België laat over de grens zien hoe de volgende stap eruitziet. De data eruit halen is een project op zich, beschreven in OT-data uit de historian exporteren.
Wat doen de koplopers in de groothandel dat u kunt overnemen?
Zij automatiseren de orderstroom: Deense groothandels gebruiken AI voor workflowautomatisering bij 18,8%, tegen 5,6% in de EU.
Denemarken leidt de groothandel met 54,9% van de bedrijven. België staat derde met 41,1% en Nederland zesde met 34,5%. Daarmee is de groothandel het grootste Nederlandse gat naar de koploper in de sectoren waar 25 of meer landen rapporteren: 20,4 procentpunt. Bij workflowautomatisering zitten Belgische groothandels op 10,4% en Nederlandse op 8,7%.
Het werk achter die cijfers is concreet. Orders komen binnen per e-mail, pdf en EDI en worden overgetypt in het ERP. Prijslijsten van leveranciers worden regel voor regel bijgewerkt. Een pakbon moet worden gematcht met de inkoopfactuur. Dat zijn smalle taken met een duidelijk juist antwoord, het soort taak dat AI goed afhandelt terwijl een medewerker de uitzonderingen beoordeelt.
Puur rekenkundig: wie de helft van het Nederlandse gat dicht, brengt de Nederlandse groothandel op ongeveer 44,7%, boven België nu. Voor één bedrijf is de stap kleiner: één orderstroom die in productie draait.
Wat doen de koplopers in transport en logistiek dat u kunt overnemen?
Zij zetten AI in de planning: Litouwen leidt met AI voor logistiek bij 10,2% van de transportbedrijven, tegen 2,1% in de EU.
In transport liepen de Lage Landen het snelst uit. Nederlandse vervoers- en opslagbedrijven gingen van 11,0% in 2024 naar 19,7% in 2025, nu 1,8 keer het EU-niveau. België staat derde met 22,4%. Voor AI in logistiek specifiek staat België vierde met 5,3% en Nederland vijfde met 4,5%. Bij workflowautomatisering zitten Deense bedrijven op 14,0%, Belgische op 9,8% en Nederlandse op 5,3%, tegen 2,8% in de EU.
Bij een vervoerder of een warehouse ziet het lijstje van de koplopers er zo uit: rit- en laadplanning in het TMS, slotboeking aan het dock, ETA-voorspelling voor de klantenservice, en CMR's en afleverbonnen inlezen in het WMS zonder overtypen. Elk daarvan zit naast een systeem dat de organisatie al draait, dus de koppeling met de TMS- of WMS-leverancier is het grootste deel van het project.
Wat doet u de komende twaalf maanden?
Vijf stappen: meet de proceslijn, vergelijk met uw grootteklasse, begin bij het grootste gat, breng één systeem in productie, leg de lat voor 2027. Elke stap volgt uit een bevinding in de studie.
1. Meet op de proceslijn, niet op het totaalcijfer. Vergelijk uzelf met de koploper op AI in productieprocessen, AI voor logistiek of workflowautomatisering. Het totaalcijfer telt één pilot even zwaar als een systeem dat dagelijks draait; de proceslijnen maken dat verschil beter zichtbaar.
2. Neem uw grootteklasse als referentie. In 2025 gebruikte 55,0% van de Europese bedrijven met 250 of meer medewerkers AI, in Nederland 67,6% en in België 76,4%, volgens Eurostat-tabel isoc_eb_ai. Een organisatie van 800 mensen die op het sectorgemiddelde zit, loopt achter op haar eigen grootteklasse.
3. Begin waar het gat in uw sector het grootst is. Voor een Nederlandse groothandel is dat de orderstroom naar het ERP. Voor een industriebedrijf is het de productielijn, waar België op 10,2% zit en Nederland op 6,3%. Voor een vervoerder zijn het de planning en het dock.
4. Breng één systeem in productie via uw gewone wijzigingsproces. Op de proceslijnen, waar het EU-niveau tussen ongeveer 2% en 6% ligt, brengt één systeem in productie een organisatie in de kopgroep. Laat het door het change- en releaseproces van uw ICT-partner lopen, met documentatie die een auditor kan volgen, en zorg dat de code van u is.
5. Leg de lat voor het bestuur met de tweejarenregel. In acht van de twaalf sectoren lag het EU-gemiddelde van 2025 al boven het niveau dat het leidende land in 2023 haalde. Plan alsof het huidige niveau van de koploper ongeveer het gemiddelde is dat uw concurrenten in 2027 bereiken.
Hoe ziet 2027 eruit als de trend doorzet?
Herhaalt het patroon zich, dan is het huidige koploperniveau rond 2027 het Europese gemiddelde: ongeveer 40% in de industrie, 55% in de groothandel.
Dat is de vuistregel uit de studie vooruit doorgetrokken, geen voorspelling. Transport is een van de vier sectoren waar de regel niet opging, omdat de koplopers van 2023 verder voorlagen; lees hem daar alleen als richting.
Twee kanttekeningen houden dit eerlijk. In 2025 voegde Eurostat het genereren van beeld, video of geluid toe aan de lijst AI-technologieën, gebruikt door 9,6% van de Europese bedrijven, dus een deel van de recente stijging komt uit een ruimere definitie. En het gebruik is zelf gerapporteerd en binair. Geen van beide verandert de richting: alle twaalf sectoren groeiden.
De positieve lezing voor een CIO: de methoden waarmee Belgische industriebedrijven en Deense groothandels voorop lopen, zijn niet exotisch. Het zijn modellen op data die de organisatie al heeft, in systemen die zij al draait. In 2027 is de vraag minder of u AI gebruikt en meer in welk proces het draait. De volledige landenranglijst per sector staat in de sectorstudie.
Waar past Crux Digits?
Crux Digits bouwt één AI-systeem voor één kernproces, naast uw ICT-partner of IT-afdeling, en levert code op die van u is.
Dat kan een model op historian- en MES-data zijn, een orderinvoer naar het ERP, of het inlezen van documenten in het TMS of WMS. Wij beheren geen infrastructuur, hosting of servicedesk. Uw ICT-partner houdt die rol, en wij werken via zijn wijzigingsproces.
Hoe wij dit aanpakken voor organisaties van uw omvang: toegepaste AI en machine learning voor middelgrote organisaties.
Laatst bijgewerkt: 28 oktober 2026.
Een consultant zegt waar AI loont; Crux Digits bouwt het ook. Vaste prijs per stap, één vaste expert, vanuit Utrecht.
AI-consultancy in Nederland →
