Tussen 2023 en 2025 steeg het AI-gebruik in alle twaalf bedrijfssectoren die Eurostat volgt. De groothandel verdrievoudigde bijna, tot 23,4% van de Europese bedrijven met tien of meer werkzame personen (Eurostat isoc_eb_ain2, bijgewerkt 15 juni 2026, aandeel bedrijven, 2025), de industrie kwam op 17,3% en vervoer en opslag op 11,2%. België leidt de hele Europese industrie met 39,8%, en Nederland staat in negen van zijn elf gerangschikte sectoren in de Europese top zes.
Dit onderzoek rangschikt elk EU-land binnen elke sector, voor de IT-manager, CIO of informatiemanager van een Nederlandse of Belgische organisatie met 250 tot 5.000 medewerkers. Crux Digits ontwerpt en bouwt AI-systemen naast de ICT-partner van een organisatie. De analyse is van ons, de cijfers zijn van Eurostat.
Hoe is dit onderzoek opgezet?
We rangschikten tot 27 lidstaten binnen twaalf sectoren, op basis van Eurostat-tabel isoc_eb_ain2, laatst bijgewerkt op 15 juni 2026.
Bron: de Europese enquête naar ICT-gebruik in bedrijven, tabel isoc_eb_ain2, AI naar NACE Rev. 2-activiteit. We haalden de gegevens op 28 oktober 2026 op via de Eurostat-API.
Indicator: het aandeel bedrijven dat ten minste één AI-technologie gebruikt (E_AI_TANY), in procenten van de bedrijven met tien of meer werkzame personen, voor 2023, 2024 en 2025. Voor de vier focussectoren voegden we drie procesindicatoren en de industriebranches toe. De cijfers voor 250 of meer medewerkers komen uit isoc_eb_ai, met dezelfde bijwerkdatum.
Ons eigen werk: posities, achterstanden op de koploper in procentpunten, veranderingen sinds 2023, en de koploper van 2023 naast het EU-gemiddelde twee jaar later.
Markeringen: voor cellen met een u (lage betrouwbaarheid) publiceert Eurostat geen waarde. Die landen rangschikken we niet, en we vermelden hoeveel van de 27 een waarde hebben. Het Nederlandse totaalcijfer en de Nederlandse detailhandel voor 2025 dragen een b (trendbreuk), net als alle Zweedse waarden voor 2023. De landenprofielen staan in onze eerdere onderzoeken naar Nederland en België.
Welke sectoren gebruiken in de EU het meest AI, en welk land leidt elke sector?
Informatie en communicatie staat bovenaan met 62,5% van de Europese bedrijven in 2025; de bouw sluit de rij met 10,8%.
De EU27-sectorranglijst, 2025: 1. Informatie en communicatie 62,5 · 2. Specialistische zakelijke diensten 40,4 · 3. Energievoorziening 33,6 · 4. Onroerend goed 24,8 · 5. Groothandel 23,4 · 6. Administratieve en ondersteunende diensten 19,9 · 7. Industrie 17,3 · 8. Detailhandel 15,5 · 9. Water en afval 13,1 · 10. Horeca 12,0 · 11. Vervoer en opslag 11,2 · 12. Bouwnijverheid 10,8. Alle sectoren samen: 19,95.
Elke sector verdubbelde minstens sinds 2023, behalve energie, die vanaf een al hoge 18,4% met een factor 1,8 groeide. De snelste stijgers zaten in de onderste helft: de bouw met een factor 3,4, de horeca 3,1 en de groothandel 3,0.
Koplopers per sector, met de Nederlandse, Belgische en Duitse positie:
Informatie en communicatie: Zweden 87,9. België 5e (78,2), Duitsland 6e (75,4), Nederland 8e (70,0).
Specialistische zakelijke diensten: Finland 74,8. België 4e (57,1), Nederland 5e (55,0), Duitsland 9e (48,3).
Energievoorziening: België 90,5. Nederland 3e (54,6), Duitsland 6e (37,4).
Onroerend goed: Zweden 56,4. Duitsland 4e (29,1). Geen Nederlandse of Belgische waarde.
Groothandel: Denemarken 54,9. België 3e (41,1), Nederland 6e (34,5), Duitsland 8e (32,4).
Administratieve diensten: Finland 38,7. Nederland 5e (30,9), België 7e (29,0), Duitsland 11e (22,1).
Industrie: België 39,8. Nederland 6e (28,6), Duitsland 7e (24,4).
Detailhandel: Denemarken 32,1. Nederland 3e (27,5, b), België 6e (24,5), Duitsland 8e (23,4).
Water en afval: Zweden 36,2. Nederland 4e (21,4), Duitsland 6e (16,9). Geen Belgische waarde.
Horeca: Denemarken 25,2. België 5e (18,5), Nederland 8e (16,0), Duitsland 10e (14,6).
Vervoer en opslag: Luxemburg 27,9. België 3e (22,4), Nederland 5e (19,7), Duitsland 14e (12,2).
Bouwnijverheid: Finland 24,0. Nederland 4e (21,3), België 5e (20,3), Duitsland 10e (14,3).
In zeven sectoren hebben alle 27 landen een waarde; de industrie heeft er 26, de groothandel 25, onroerend goed 22, water en afval 19, energie 17. De Noordse landen leiden negen van de twaalf. Belgische bedrijven gebruiken vaker AI dan Duitse in alle tien sectoren waar beide een waarde hebben, Nederlandse in tien van de elf, met informatie en communicatie als uitzondering.
Waar staan Nederland en België het verst achter op de koploper?
Waar 25 of meer landen rapporteren, ligt de grootste Nederlandse kans in de groothandel, 20,4 punten achter Denemarken; voor België in de zakelijke dienstverlening, 17,6 punten achter Finland.
Nederlandse achterstand op de koploper in procentpunten, in sectoren waarin ten minste 25 landen rapporteren: groothandel 20,4 · zakelijke dienstverlening 19,8 · informatie en communicatie 17,9 · industrie 11,2 · horeca 9,2 · vervoer en opslag 8,3 · administratieve diensten 7,8 · detailhandel 4,7 · bouw 2,7. Waar minder landen rapporteren, is de afstand groter: energie, 35,9 achter België en 21,3 achter Slovenië, en water en afval, 14,7 achter Zweden.
Belgische achterstand: zakelijke dienstverlening 17,6 · groothandel 13,8 · informatie en communicatie 9,7 · administratieve diensten 9,7 · detailhandel 7,7 · horeca 6,8 · vervoer en opslag 5,5 · bouw 3,8. In de industrie en de energievoorziening is België zelf de koploper.
Als rekensom: wie de helft van de Nederlandse achterstand in de groothandel goedmaakt, komt uit op ongeveer 44,7%, boven het huidige Belgische niveau.
Vuistregel: in acht van de twaalf sectoren had het EU-gemiddelde van 2025 het niveau van de koploper van 2023 al ingehaald. Luxemburg leidde de industrie in 2023 met 16,2%; de EU zit nu op 17,3%. Slovenië leidde de groothandel met 17,2%; de EU staat op 23,4%. In deze enquête liep de koploper van een sector dus ongeveer twee jaar voor op Europa. De uitzonderingen zijn energie, water en afval, detailhandel en vervoer, waar de koplopers van 2023 verder voorop lagen.
Hoe ver is AI doorgedrongen in de industrie?
In 2025 gebruikte 17,3% van de Europese industriebedrijven AI. België leidt 26 landen met 39,8%, Nederland staat zesde met 28,6% en Duitsland zevende met 24,4%.
De ranglijst voor de industrie, op volgorde: België 39,8, Denemarken 38,6, Luxemburg 37,6, Zweden 32,9, Oostenrijk 32,5, Nederland 28,6, Duitsland 24,4, Slovenië 22,7, Estland 22,7, Litouwen 19,2, Ierland 17,7, Malta 17,6, Spanje 17,1, Frankrijk 16,9, Tsjechië 16,7, Slowakije 15,8, Italië 14,7, Kroatië 12,9, Letland 12,4, Portugal 9,9, Hongarije 7,8, Griekenland 7,8, Polen 7,7, Bulgarije 5,3, Cyprus 4,3, Roemenië 3,2. Finland: niet gepubliceerd (u).
Het EU-cijfer steeg van 6,8% in 2023. Zweden won 25,4 punten (waarde 2023 gemarkeerd met b), België 24,5, Nederland 16,8 en Duitsland 15,1.
Het cijfer dat een plantmanager interesseert, is AI in productieprocessen: 3,5% van de Europese industriebedrijven, ongeveer een op de vijf van de bedrijven die AI gebruiken. België leidt met 10,2%, Nederland staat zesde met 6,3%, Duitsland 14e met 4,0%. In machine learning staat Nederland derde met 7,4%, tegen 3,7% in de EU. Dat is het verschil tussen een assistent die het 8D-rapport opstelt en een model dat de historian en de SCADA-tags leest om een lager te signaleren voordat het uitvalt. In het tweede zit de ruimte.
Per branche staan Nederlandse industriebedrijven bij de kopgroep: machinebouw 40,1% (4e van 20), chemie 37,4% (3e van 19), rubber en kunststof 31,8% (2e van 22), metaal 27,4% (4e van 26), voedingsmiddelen 22,6% (4e van 24), farmacie 48,9% (3e van 18, België 4e met 48,5). De uitzondering is de voertuigbouw: 23,1%, 7e van 18, waar Duitsland 3e staat met 30,9.
De Nederlandse voedings- en drankenindustrie staat eerste van 24 in AI voor logistiek, 4,4% tegen 0,8% in de EU, en eerste in autonome machines, 4,5% tegen 1,0%. Nederlandse machinebouwers staan tweede van 21 in machine learning, 13,9% tegen 6,4%.
Waarom blijven vervoer en logistiek achter, en wie loopt uit?
Vervoer en opslag won tussen 2023 en 2025 5,9 punten, de kleinste stijging van de twaalf sectoren, en kwam uit op 11,2% van de Europese bedrijven.
De ranglijst voor vervoer en opslag, op volgorde: Luxemburg 27,9, Denemarken 26,9, België 22,4, Litouwen 20,0, Nederland 19,7, Oostenrijk 19,4, Malta 18,6, Ierland 16,8, Slowakije 15,8, Portugal 14,8, Spanje 14,7, Estland 14,0, Finland 12,9, Duitsland 12,2, Zweden 12,2, Italië 11,6, Griekenland 9,6, Frankrijk 9,0, Slovenië 8,5, Tsjechië 6,1, Letland 5,9, Hongarije 5,9, Bulgarije 5,7, Cyprus 5,5, Kroatië 4,8, Roemenië 3,1, Polen 3,0.
De Lage Landen lopen uit. Nederlands vervoer en opslag steeg in één jaar 8,7 punten, van 11,0% in 2024 naar 19,7%. België staat derde met 22,4%, gelijk aan 2024: het dubbele van het EU-gemiddelde, met Nederland op 1,8 keer. Luxemburg won sinds 2023 het meest, 17,9 punten.
De kans zit in het kernproces. Slechts 2,1% van de Europese vervoersbedrijven gebruikt AI voor logistiek, ongeveer een op de vijf van de bedrijven die AI gebruiken. Litouwen leidt met 10,2%, België staat vierde van 26 met 5,3%, Nederland vijfde met 4,5%, Duitsland 17e met 2,0%. Voor werkstroomautomatisering: EU 2,8%, Denemarken 14,0%, België 9,8%, Nederland 5,3%.
Bij een vervoerder of een warehouse gaat het om planning in het TMS, slotboeking aan het dock, ETA-voorspelling, en het inlezen van CMR's en afleverbonnen in het WMS zonder overtikken.
Waar staan de groothandel en de energiesector?
De groothandel verdrievoudigde bijna, van 7,9% naar 23,4% van de Europese bedrijven; energie is met 33,6% de op twee na meest AI-intensieve sector.
De ranglijst voor de groothandel, op volgorde: Denemarken 54,9, Zweden 46,9, België 41,1, Oostenrijk 38,2, Slovenië 35,1, Nederland 34,5, Luxemburg 34,3, Duitsland 32,4, Tsjechië 24,2, Litouwen 21,4, Estland 21,3, Kroatië 20,9, Spanje 20,9, Ierland 19,2, Frankrijk 18,8, Slowakije 17,2, Malta 15,4, Hongarije 14,2, Letland 13,1, Griekenland 11,6, Polen 11,2, Bulgarije 8,9, Portugal 8,6, Roemenië 6,7, Cyprus 5,2. Italië en Finland: niet gepubliceerd (u).
Denemarken won sinds 2023 37,9 punten en België 27,1; Nederland won 22,7 en Duitsland 19,3. In werkstroomautomatisering staan Deense groothandels op 18,8%, België op 10,4%, Nederland op 8,7% en de EU op 5,6%. Bij een groothandel is dat orderinvoer vanuit e-mail en EDI rechtstreeks in het ERP, een prognose op de orderregels, prijslijstwijzigingen, en het matchen van pakbon en factuur.
De ranglijst voor de energievoorziening, elektriciteit en gas, op volgorde: België 90,5, Slovenië 75,9, Nederland 54,6, Zweden 53,4, Malta 50,0, Duitsland 37,4, Ierland 35,1, Estland 24,7, Portugal 20,4, Hongarije 19,9, Griekenland 16,5, Polen 16,2, Letland 15,5, Slowakije 13,2, Tsjechië 13,0, Roemenië 6,5, Bulgarije 5,6. Tien landen: niet gepubliceerd.
De Belgische 90,5% rust op weinig bedrijven en heeft geen gepubliceerde waarde voor 2023 of 2024; lees dat cijfer met voorzichtigheid. Nederlandse energiebedrijven waren er vroeg bij: 47,9% gebruikte al AI in 2023, toen de EU op 18,4% stond. Nu staan ze vierde van 20 in machine learning met 29,0% (EU 13,1%) en derde van 17 in werkstroomautomatisering met 24,2% (EU 14,9%). De woorden hier zijn netcongestieprognoses, meetdata, inspectie van assets en storingsplanning.
Wat betekent dit voor een IT-manager of CIO bij een organisatie met 250 tot 5.000 fte?
Zie het cijfer van uw sector als ondergrens: 55,0% van de Europese bedrijven met 250 of meer medewerkers gebruikte AI in 2025, tegen 19,95% over alle groottes.
Het 250-pluscijfer is 67,6% in Nederland, 76,4% in België en 57,0% in Duitsland. Een grote organisatie op het sectorgemiddelde loopt achter op haar eigen grootteklasse.
Een vuistregel op één regel: het sectorcijfer is uw ondergrens, het 250-pluscijfer van uw land is uw vergelijkingsgroep, en de koploper van de sector is ongeveer waar het EU-gemiddelde twee jaar later stond.
Vergelijk op de proceslijn, niet op de kop: AI in productieprocessen voor een industriebedrijf, AI voor logistiek in vervoer, werkstroomautomatisering voor een groothandel. Op die lijnen staat het koploperland op drie tot vijf keer het EU-gemiddelde, en plaatst één systeem in productie een organisatie in de kopgroep.
Wat zijn de beperkingen van deze data?
Financiële dienstverlening, zorg, onderwijs en openbaar bestuur vallen buiten de enquête, net als landbouw en delfstoffenwinning. Niets hier beschrijft dus een bank, een verzekeraar, een ziekenhuis, een school of een gemeente.
Deze tabel telt bedrijven met tien of meer werkzame personen en kent geen uitsplitsing naar grootte per sector. Energie, water en afval en onroerend goed rusten op weinig bedrijven per land, en de meeste Belgische industriebranches zijn voor 2025 niet gepubliceerd.
De definitie is verbreed. In 2025 omvat 'ten minste één AI-technologie' bij Eurostat een achtste technologie, het genereren van beelden, video of geluid, met alleen waarden voor 2025 (9,6% van de Europese bedrijven). Een deel van de stijging van 2024 naar 2025 kan daaruit voortkomen; Eurostat markeert geen trendbreuk voor het EU-totaal.
Het gebruik is zelf gerapporteerd en binair: één pilot en een organisatiebreed systeem tellen even zwaar. De cijfers zijn nationaal, zonder uitsplitsing naar Vlaanderen, Wallonië of Brussel.
In het kort
1. Alle twaalf Europese bedrijfssectoren gebruikten in 2025 vaker AI dan in 2023, en de groothandel verdrievoudigde bijna, van 7,9% naar 23,4% van de bedrijven.
2. België leidt de Europese industrie met 39,8% van de bedrijven, eerste van 26 landen, en leidt ook in AI voor productieprocessen met 10,2%.
3. De groothandel is de grootste Nederlandse achterstand waar 25 of meer landen rapporteren: Nederlandse groothandels zitten op 34,5%, 20,4 punten achter Denemarken.
4. Nederlandse vervoers- en opslagbedrijven gingen in één jaar van 11,0% naar 19,7%, 1,8 keer het EU-gemiddelde in de traagst groeiende sector van Europa.
5. In acht van de twaalf sectoren had het EU-gemiddelde van 2025 het niveau van de koploper van 2023 ingehaald: koplopers lopen ongeveer twee jaar voor.
Waar Crux Digits past: wij ontwerpen en bouwen het AI-systeem voor één proces, naast de ICT-partner of IT-afdeling die u al heeft, en leveren code op die van u is. Wij zijn geen ICT-partner en beheren geen infrastructuur. De aanpak voor middelgrote organisaties: toegepaste AI en machine learning voor middelgrote bedrijven.
Laatst bijgewerkt: 28 oktober 2026.
Een consultant zegt waar AI loont; Crux Digits bouwt het ook. Vaste prijs per stap, één vaste expert, vanuit Utrecht.
AI-consultancy in Nederland →
