In 2025 gebruikte 43,6% van de Europese bedrijven die bedrijfssoftware in de cloud afnemen en hun eigen data analyseren AI. Bij bedrijven zonder die twee fundamenten was dat 5,3%. Twee jaar eerder lag het eerste cijfer op 23,4%: het AI-gebruik verdubbelde bijna in precies de groep die zich had voorbereid. Over de 27 lidstaten verklaart dat datafundament ongeveer de helft van de verschillen in AI-gebruik, en Nederland heeft het op één na sterkste fundament van de EU.
Dit onderzoek is geschreven voor de IT-manager, CIO of informatiemanager van een organisatie met 250 tot 5.000 medewerkers in Nederland of België die wil weten waar de organisatie staat en wat de volgende stap is. Crux Digits bouwt AI-systemen op de data en cloudapplicaties die een organisatie al heeft, naast haar ICT-partner.
Hoe is dit onderzoek opgezet?
We combineerden drie tabellen uit de jaarlijkse Eurostat-enquête naar ICT-gebruik in bedrijven, opgehaald via de Eurostat-API op 28 oktober 2026. Eenheid: % van de bedrijven. Referentiejaren 2023 en 2025.
- isoc_cicce_use, clouddiensten, laatst bijgewerkt op 27 februari 2026.
- isoc_eb_das, data-analyse, laatst bijgewerkt op 27 februari 2026.
- isoc_eb_ai, kunstmatige intelligentie, laatst bijgewerkt op 15 juni 2026.
Wie meetelt: bedrijven met tien of meer werkzame personen, buiten de financiële sector, zorg, onderwijs en overheid.
Het datafundament bestaat uit twee dingen die Eurostat meet. Bedrijfscloud, bij Eurostat middelzwaar of geavanceerd: betaalde financiële of boekhoudsoftware, ERP, CRM, beveiligingssoftware, databasehosting of een ontwikkelplatform in de cloud. E-mail, kantoorsoftware, bestandsopslag en rekenkracht alleen gelden als basis. En data-analyse, door eigen medewerkers of een externe partij. Een bedrijf met beide noemen wij fundament-gereed.
Eurostat publiceert de overlap: bedrijven met beide fundamenten die AI gebruiken, en die dat niet doen. Ons eigen werk: de som is het fundament-gerede aandeel, het eerste gedeeld door de som het conversiepercentage, en per fundament de correlatie met AI-gebruik over de 27 lidstaten. Bij gelijke waarden op één decimaal bepaalt de onafgeronde waarde de plaats.
Verklaart het datafundament van een land zijn AI-gebruik?
Het datafundament verklaart ongeveer de helft van de verschillen in AI-gebruik tussen EU-landen. Over de 27 lidstaten verklaart het fundament-gerede aandeel 47% van de spreiding bij bedrijven met tien of meer medewerkers in 2025 (r² 0,47).
Afzonderlijke clouddiensten voorspellen meer dan de combinatie. Het aandeel bedrijven dat CRM-software in de cloud afneemt, verklaart 66% van de verschillen in AI-gebruik tussen landen, databasehosting in de cloud 64%. Daarna volgen rekenkracht met 55%, ERP met 53% en financiële of boekhoudsoftware met 52%. Data-analyse alleen verklaart 24%, cloudgebruik in het algemeen (elke betaalde dienst) 41%.
Het verband werd sterker: in 2023 verklaarde het fundament-gerede aandeel 42%. Bij bedrijven met 250 of meer medewerkers is het in 2025 54%, met cloud-CRM opnieuw als sterkste afzonderlijke voorspeller op 62%.
Een vuistregel uit de regressielijn: per 10 punten fundament-gerede bedrijven heeft een land ongeveer 7 punten meer AI-gebruik (helling 0,73 bij tien of meer medewerkers, 0,77 bij 250 of meer). Dat beschrijft 27 landen in één jaar en is geen wet. Het laat wel zien waar AI landt: waar klant- en transactiegegevens al in bevraagbare systemen staan.
Welke EU-landen hebben het sterkste datafundament voor AI?
Denemarken staat bovenaan met 47,7% fundament-gerede bedrijven, gevolgd door Nederland met 43,5% en Litouwen met 39,0%. Het EU27-cijfer is 25,4%, tegen 18,6% in 2023.
De volledige ranglijst, bedrijven met tien of meer medewerkers in 2025, fundament-gereed aandeel in %, AI-gebruik tussen haakjes, alle 27 lidstaten met een waarde: 1. Denemarken 47,7 (42,0) · 2. Nederland 43,5 (33,2) · 3. Litouwen 39,0 (21,3) · 4. België 38,9 (34,5) · 5. Finland 38,8 (37,8) · 6. Estland 38,0 (23,4) · 7. Italië 33,8 (16,4) · 8. Ierland 32,9 (19,6) · 9. Malta 32,4 (21,5) · 10. Zweden 32,1 (35,0) · 11. Tsjechië 27,4 (17,6) · 12. Cyprus 27,3 (9,3) · 13. Kroatië 25,6 (15,2) · 14. Spanje 25,2 (20,3) · 15. Duitsland 23,9 (26,0) · 16. Luxemburg 23,7 (33,6) · 17. Hongarije 22,7 (10,4) · 18. Letland 22,7 (12,2) · 19. Portugal 22,2 (11,5) · 20. Slovenië 21,0 (21,6) · 21. Frankrijk 19,8 (18,2) · 22. Slowakije 19,2 (18,0) · 23. Polen 18,1 (8,4) · 24. Oostenrijk 16,7 (29,9) · 25. Roemenië 14,2 (5,2) · 26. Griekenland 13,2 (8,9) · 27. Bulgarije 9,7 (8,6). EU27: 25,4 (19,9).
Onderaan staan Roemenië (14,2%), Griekenland (13,2%) en Bulgarije (9,7%). België staat vierde met 38,9%, Duitsland vijftiende met 23,9%. Op Kroatië en Hongarije na verhoogden alle lidstaten hun fundament-gerede aandeel tussen 2023 en 2025, en het aandeel Europese bedrijven zonder enig fundament daalde van 46,3% naar 38,8%.
Grootte bepaalt het beeld: in de EU is 21,1% van de bedrijven met 10 tot 49 medewerkers fundament-gereed, 42,5% bij 50 tot 249 en 68,6% bij 250 of meer.
Welke landen gebruiken AI vóór hun datafundament uit?
Oostenrijk en Luxemburg lopen met AI het verst voor op hun datafundament. Oostenrijk staat 24e op fundament met 16,7% en zevende op AI-gebruik met 29,9%, ongeveer 17 punten boven wat het fundament voorspelt.
Gemeten als afstand tot de regressielijn lopen in 2025 het verst voor op hun fundament: Oostenrijk (+16,7 punten), Luxemburg (+15,3), Zweden (+10,6), Finland (+8,5) en Duitsland (+7,5). Bij bedrijven met 250 of meer medewerkers lopen Oostenrijk (+20,9) en Luxemburg (+18,7) opnieuw voorop.
Voorlopen op het fundament is terug te zien in wie de AI-gebruikers zijn. In Oostenrijk heeft 22,8% van de bedrijven die AI gebruiken geen bedrijfscloud en geen data-analyse, in Luxemburg 18,2%. Het EU-cijfer is 10,2%, Duitsland 12,8% en Nederland 4,3%, het op twee na laagste. Een mogelijke verklaring, die de data niet kunnen bevestigen: kant-en-klare AI-assistenten hebben geen dataplatform nodig, en bedrijven met ERP en databases op eigen servers tellen niet als cloudgebruiker.
Aan de andere kant staan de landen waar het fundament het verst voorloopt op het AI-gebruik: Cyprus (−11,7 punten), Italië (−9,2), Litouwen (−8,1) en Hongarije (−7,2). Italië staat zevende op fundament en achttiende op AI, Litouwen derde op fundament en twaalfde op AI. Daar ligt de grootste ruimte: meer fundament dan AI-gebruik, klaar om om te zetten.
Nederland ligt vrijwel precies op de lijn (+0,5), dus de volgende winst komt uit het omzetten van fundament-gerede bedrijven.
Hoe groot is de kans op AI zodra cloud en data-analyse er zijn?
In 2025 gebruikte 43,6% van de fundament-gerede Europese bedrijven AI, tegen 19,1% met één van de twee fundamenten en 5,3% zonder.
Een bedrijf met beide fundamenten gebruikt dus ongeveer acht keer zo vaak AI als een bedrijf zonder. Elk fundament afzonderlijk tilt het percentage van 5,3% naar 19,1%, en cloud en data-analyse wegen even zwaar.
Het conversiepercentage is het snelst bewegende getal in dit onderzoek. Bij fundament-gerede Europese bedrijven steeg het van 23,4% in 2023 naar 43,6% in 2025, bij fundament-gerede bedrijven met 250 of meer medewerkers van 43,6% naar 67,4%. Oostenrijk (66,4%), Finland (65,6%) en Zweden (64,9%) zetten het grootste deel van hun fundament-gerede bedrijven om; Roemenië (19,8%), Cyprus (23,5%) en Hongarije (25,1%) het kleinste.
Grootte telt ook bij een gelijk fundament: een fundament-gereed bedrijf gebruikt AI in 67,4% van de gevallen bij 250 of meer medewerkers, 48,2% bij 50 tot 249 en 39,3% bij 10 tot 49. Een grote organisatie met haar data op orde gebruikt 1,7 keer zo vaak AI als een kleine; mensen, budget en governance zijn de tweede helft van gereedheid.
Wat overblijft, is de ruimte. Bij 14,3% van de Europese bedrijven met tien of meer medewerkers, ongeveer één op de zeven, staan beide fundamenten er en is AI nog niet in gebruik. In 2023 was dat 14,2%: zo snel als bedrijven overstapten op AI, maakten andere hun fundament af. Bij bedrijven met 250 of meer medewerkers daalde het aandeel van 31,4% naar 22,4%.
Waar staan Nederland, België en Duitsland?
Nederland en België staan allebei in de Europese top vijf op fundament en zetten het goed om. Duitsland gebruikt meer AI dan zijn cloudfundament voorspelt.
Nederland staat tweede op fundament bij bedrijven met tien of meer medewerkers (43,5%) en vijfde bij bedrijven met 250 of meer (81,6%). Van de Nederlandse AI-gebruikers heeft 71,4% beide fundamenten, het hoogste aandeel in de EU. Grote Nederlandse bedrijven zijn Europees koploper in databasehosting in de cloud met 78,2% en staan derde op cloud-CRM (65,1%), ERP (54,7%) en financiële of boekhoudsoftware (66,6%). Hun conversiepercentage steeg van 48,7% naar 75,0%, zevende in de EU. De ruimte: 20,4% van de Nederlandse bedrijven met 250 of meer medewerkers heeft beide fundamenten en nog geen AI, één op de vijf.
België zet het best om van de drie. Van de fundament-gerede Belgische bedrijven met 250 of meer medewerkers gebruikt 82,8% AI, tweede in de EU na Finland (85,4%), tegen 57,8% in 2023. België is Europees koploper in cloud-ERP bij grote bedrijven (55,9%) en staat tweede op databasehosting (76,2%) en CRM (65,6%). Slechts 14,5% van de grote Belgische bedrijven is fundament-gereed zonder AI, plaats 23 van 27.
Duitsland gebruikt AI vóór zijn cloudfundament uit. Grote Duitse bedrijven staan 24e op databasehosting in de cloud (36,1%), 22e op cloud-ERP (24,6%) en 18e op het totale fundament (65,2%), maar 57,0% gebruikt AI, boven de 55,0% van de EU. Het aandeel met data-analyse over alle bedrijven ligt met 37,7% onder de 39,9% van de EU. Met 20,4% van de grote Duitse bedrijven gereed zonder AI is de ruimte even groot als in Nederland.
Wat betekent dit voor een IT-manager of CIO bij een organisatie van 250 tot 5.000 fte?
Stel vast in welke van de vier groepen uw organisatie zit en zet de stap die bij die groep hoort. De meeste Nederlandse en Belgische organisaties van deze omvang zijn al fundament-gereed.
- Fundament-gereed, geen AI in productie: u heeft de kortste route. Kies één proces en bouw op de gegevens die al in CRM, ERP en databases staan.
- AI alleen via licenties: assistenten werken zonder datafundament, AI die een order, een planning of een claim verandert niet. Maak de data voor dat proces bereikbaar.
- Sterke data-analyse, weinig cloud: gebruikelijk waar SAP of databases op eigen servers draaien. Dat is een volwaardig fundament; de vraag is of een AI-systeem erbij kan via een koppeling die uw ICT-partner ondersteunt.
- Sterke cloud, weinig data-analyse: begin met de analyse. Die laat zien welke AI-toepassing de data kan dragen.
De sterkste verbanden lopen via cloud-CRM en databasehosting, en dat geeft een praktische volgorde: begin waar klant- en transactiegegevens in een systeem met een API staan. Het fundament-gerede aandeel groeide bovendien in 25 van de 27 landen in twee jaar, dus meer concurrenten kunnen snel bewegen.
Crux Digits ontwerpt en bouwt AI-systemen op de cloudapplicaties en data die een organisatie al heeft, als AI-partner naast haar ICT-partner of eigen IT-afdeling. Wij zijn geen ICT-partner en beheren geen infrastructuur. Waar het fundament het gat is, doen wij eerst het datawerk.
Wat zijn de grenzen van deze data?
Het is een enquête naar wat bedrijven zeggen te gebruiken, geen meting van hoe goed ze het gebruiken.
- Niets hier beschrijft een bank, een ziekenhuis of een ministerie: die sectoren vallen buiten de enquête.
- Cloud betekent betaalde clouddiensten. Een bedrijf met ERP of databases op eigen servers telt als bedrijf zonder cloud, wat het fundament onderschat in landen waar on-premise systemen gebruikelijk zijn.
- Data-analyse is ja of nee. Eén dashboard en een volledig dataplatform tellen even zwaar.
- Het fundament-gerede aandeel telt twee gepubliceerde aandelen op, dus afronding kan het ongeveer 0,1 punt verschuiven.
- Correlatie over 27 landen is geen oorzaak; een derde factor zoals digitale vaardigheden kan beide sturen.
- Vlaggen: de Nederlandse AI- en overlapcijfers voor 2025 bij alle en bij kleine bedrijven hebben een trendbreuk (b), dus het Nederlandse fundament-gerede aandeel over alle bedrijven ook; de cijfers voor 250 of meer medewerkers niet. De Tsjechische cijfers voor data-analyse hebben een b (2025) en een d, afwijkende definitie (2023). De cloudcijfers van 2023 voor Frankrijk en Zweden hebben een b. Alle 27 landen hebben een waarde in elke ranglijst hier.
- Dit artikel bevat geen projecties.
In het kort
- Het AI-gebruik verdubbelde bijna bij fundament-gerede Europese bedrijven in twee jaar, van 23,4% in 2023 naar 43,6% in 2025.
- Een bedrijf met zowel bedrijfscloud als data-analyse gebruikt ongeveer acht keer zo vaak AI als een bedrijf zonder beide (43,6% tegen 5,3%).
- Cloud-CRM en databasehosting in de cloud verklaren ongeveer twee derde van de verschillen in AI-gebruik tussen EU-landen (r² 0,66 en 0,64); data-analyse alleen verklaart een kwart (0,24).
- Nederland heeft het op één na sterkste datafundament van de EU (43,5%) en het hoogste aandeel AI-gebruikers met beide fundamenten (71,4%); België zet van de drie het best om: 82,8% van de fundament-gerede grote bedrijven gebruikt AI, tweede in de EU.
- Eén op de vijf Nederlandse en Duitse bedrijven met 250 of meer medewerkers (20,4%) heeft cloud en data-analyse al op orde en gebruikt nog geen AI: zo groot is de ruimte.
Voor het datawerk dat een fundament bruikbaar maakt voor AI, zie data-analyse in Nederland.
Laatst bijgewerkt: 28 oktober 2026.
De AI-audit & strategie: in één tot twee weken een gerangschikte lijst van use cases met rendement, en een plan dat van u is.
AI-audit & strategie →
