In 2025 gebruikte 55,0% van de bedrijven in de EU met 250 of meer werkzame personen ten minste één AI-technologie, tegen 28,4% in 2021. Alle 27 lidstaten groeiden, en in 17 daarvan gebruikt nu meer dan de helft van de grote bedrijven AI. In 2021 waren dat er twee. Finland staat bovenaan met 79,4%, België is tweede met 76,4% en Denemarken derde met 74,5%.
Dit onderzoek is voor de IT-manager, CIO of informatiemanager bij een Nederlandse of Vlaamse organisatie van 250 tot 5.000 medewerkers die wil weten waar organisaties van die omvang in Europa staan, en welke AI zij gebruiken. De cijfers zijn van Eurostat; de plaatsen en verhoudingen zijn van ons. Crux Digits bouwt AI-systemen naast de ICT-partner of IT-afdeling van een organisatie.
Hoe is dit onderzoek opgezet?
We haalden Eurostat-tabel isoc_eb_ai op 28 oktober 2026 op via de API van Eurostat, gefilterd op bedrijven met 250 of meer werkzame personen, voor de enquêtejaren 2021, 2023, 2024 en 2025. Volgens de API is de dataset voor het laatst bijgewerkt op 15 juni 2026. U kunt dezelfde tabel isoc_eb_ai in de databrowser van Eurostat openen. In 2022 zijn de AI-vragen niet gesteld.
Eenheid: percentage van de bedrijven; de vragen over de herkomst van AI zijn een percentage van de bedrijven die AI gebruiken. De enquête naar ICT-gebruik bij bedrijven omvat industrie, energie, bouw, handel, vervoer, horeca, ICT, vastgoed en zakelijke dienstverlening, niet de financiële sector, zorg, onderwijs of overheid.
Ons eigen werk: de plaatsen in de ranglijst van 27 lidstaten (gelijke waarden delen een plaats), de verandering in procentpunten sinds 2021, de achterstand op de koploper en een taal-procesverhouding: het aandeel grote bedrijven met text mining gedeeld door het aandeel dat met AI werkstromen automatiseert of beslissingen ondersteunt. Een controle met het gemiddelde van de drie taaltechnologieën tegenover het gemiddelde van werkstroomautomatisering en machine learning geeft aan de top hetzelfde beeld.
Statuscodes: geen waarde uit 2021 of 2025 die we rangschikken heeft er een. Frankrijk en Zweden hebben in 2023 een breuk in de reeks (b) en enkele Franse waarden voor 2024 zijn weinig betrouwbaar (u), dus die jaren rangschikken we niet. Dit onderzoek bevat geen projectie.
Welke EU-landen hebben de meeste grote bedrijven met AI in 2025?
Finland staat bovenaan met 79,4% van de grote bedrijven, voor België (76,4%) en Denemarken (74,5%); het EU27-cijfer is 55,0%.
De volledige ranglijst, % van de bedrijven met 250 of meer werkzame personen dat in 2025 AI gebruikt, alle 27 landen met een waarde: 1. Finland 79,4 · 2. België 76,4 · 3. Denemarken 74,5 · 4. Zweden 71,9 · 5. Slovenië 71,7 · 6. Oostenrijk 68,3 · 7. Nederland 67,6 · 8. Frankrijk 58,0 · 9. Luxemburg 58,0 · 10. Spanje 57,5 · 11. Ierland 57,3 · 12. Duitsland 57,0 · 13. Tsjechië 54,1 · 14. Italië 53,1 · 15. Estland 52,9 · 16. Litouwen 51,8 · 16. Malta 51,8 · 18. Portugal 49,2 · 19. Letland 47,1 · 20. Polen 45,8 · 21. Slowakije 43,7 · 22. Hongarije 40,0 · 23. Kroatië 39,6 · 24. Griekenland 37,6 · 25. Cyprus 35,1 · 26. Bulgarije 26,2 · 27. Roemenië 20,8. EU27: 55,0.
De onderste drie zijn Cyprus (35,1%), Bulgarije (26,2%) en Roemenië (20,8%). Nederland staat 11,8 punten achter Finland, Duitsland 22,4. Het EU-cijfer weegt de grote economieën zwaarder, dus maar 12 van de 27 landen liggen erboven.
De grootste stijgers sinds 2021 zijn Oostenrijk (+36,5 punten, van plaats negen naar zes), Slovenië (+35,3, van zeven naar vijf) en België (+35,0, van drie naar twee). Kroatië verloor de meeste plaatsen, van zestien naar drieëntwintig, terwijl het er 18,0 punten bij kreeg.
Denemarken leidde in 2021 met 66,2% en kwam er 8,3 punten bij, de kleinste stijging in de EU, terwijl de rest inliep: het middelste land ging van 24,4% naar 53,1%. De ranglijst schoof samen omhoog; de eerste en de laatste lagen 59,1 punten uiteen in 2021 en 58,7 in 2025.
Gebruiken grote bedrijven taal-AI of proces-AI?
Taal-AI gaat voor: in 2025 zijn text mining (35,0%) en taalgeneratie (31,7%) de twee meest gebruikte AI-technologieën bij grote EU-bedrijven, en werkstroomautomatisering (24,4%) staat zesde van acht.
In 2021 was de volgorde omgekeerd: werkstroomautomatisering leidde met 14,6%, daarna machine learning met 13,1%, terwijl text mining op 9,9% stond en het genereren van tekst, spraak of code op 5,3%. Taalgeneratie werd in vier jaar zes keer zo groot.
De omslag is per land te zien. In 2021 was werkstroomautomatisering bij grote bedrijven in 24 van de 27 landen minstens zo gangbaar als text mining. In 2025 geldt dat nog in vijf landen: Polen, Malta, Bulgarije, Hongarije en Portugal.
Dat is gunstig nieuws. Taal-AI is waar adoptie snel gaat: een licentie, een browser en een document. Proces-AI, die een beslissing of een overdracht in een werkstroom legt, is de grotere ruimte: 75,6% van de grote EU-bedrijven gebruikt nog geen AI om een werkstroom te automatiseren of een beslissing te ondersteunen.
De taal-procesverhouding zet de landen op volgorde. Het EU-cijfer is 1,43. Italië (2,24) en Luxemburg (2,17) zitten het hoogst, Polen (0,47) het laagst. De koplopers zitten onder de EU-verhouding: België 1,31, Finland 1,33, Denemarken 1,36. Zij hebben beide soorten op hoog niveau: Finland leidt de EU bij text mining (68,7%) en bij werkstroomautomatisering (51,7%).
Een vuistregel voor uw eigen organisatie: tel de processen waarin AI tekst leest of schrijft, en de processen waarin AI binnen een werkstroom een beslissing voorbereidt of neemt. Boven 2 lijkt uw profiel op dat van Italië. Rond 1,3 lijkt het op dat van de Europese koplopers.
Werkstroomautomatisering daalde in maar twee landen: Denemarken, van 57,3% naar 42,3% terwijl het er derde op blijft, en Luxemburg, met 3,5 punten. België won het meest, 22,3 punten.
Waar staan Nederland, België en Duitsland?
België staat tweede van 27 met 76,4%, Nederland zevende met 67,6% en Duitsland twaalfde met 57,0%, twee punten boven het EU-cijfer.
De nationale details staan in ons onderzoek naar Nederland en ons onderzoek naar België. EU-breed verschillen de drie in evenwicht en breedte. De taal-procesverhouding is 1,31 in België, 1,56 in Nederland en 1,53 in Duitsland.
Duitsland is het opvallendste resultaat. Grote Duitse bedrijven gebruiken AI ongeveer op het EU-niveau, maar staan veertiende voor text mining, taalgeneratie en machine learning en zeventiende voor werkstroomautomatisering (21,2%). Op twee technologieën liggen ze boven het EU-cijfer: spraakherkenning (28,4%) en beeld, video of geluid genereren (32,5%). Duitsland stond in 2021 twaalfde en staat in 2025 twaalfde.
De breedte laat hetzelfde zien. Van de grote bedrijven die AI gebruiken, zet 84,8% in Finland drie of meer AI-technologieën in, 75,6% in België, 62,6% in Nederland, 61,0% in de EU en 56,4% in Duitsland (onze berekening). Voor Duitse IT-teams is dat een kans: de bedrijven gebruiken AI al, en de winst zit in de diepte.
Bouwen grote Europese bedrijven AI zelf of kopen ze het?
Ze kopen vooral: in alle 20 landen met gegevens gebruiken meer grote AI-gebruikers kant-en-klare commerciële AI dan AI die door eigen medewerkers is ontwikkeld.
In 2025 loopt het aandeel met kant-en-klare commerciële AI uiteen van 48,8% in Kroatië, het enige land onder de helft, tot 88,8% in Cyprus. Bedrijven kunnen meer dan één route noemen.
Eigen ontwikkeling is de veelzeggende lijn. Aandeel grote AI-gebruikers waarvan de AI door eigen medewerkers is ontwikkeld, 2025, de 20 landen met een waarde: 1. Polen 45,8 · 2. Finland 39,1 · 3. België 39,0 · 4. Cyprus 38,8 · 5. Portugal 38,0 · 6. Frankrijk 37,6 · 7. Bulgarije 36,4 · 8. Zweden 34,6 · 9. Spanje 33,5 · 10. Nederland 30,8 · 11. Griekenland 29,5 · 12. Slowakije 28,5 · 13. Kroatië 28,4 · 14. Litouwen 28,0 · 15. Oostenrijk 26,2 · 16. Malta 25,4 · 17. Letland 23,8 · 18. Luxemburg 21,3 · 19. Hongarije 20,6 · 20. Slovenië 16,3.
Voor Tsjechië, Denemarken, Duitsland, Estland, Ierland, Italië en Roemenië is geen waarde voor 2025 gepubliceerd, en ook geen EU27-totaal. Voor Duitsland is er in geen enkel jaar een waarde, dus de bouwvraag is voor Duitsland niet te beantwoorden.
Van 2021 tot 2025 steeg kant-en-klare AI in 17 van de 19 landen met beide jaren, en daalde eigen ontwikkeling in 11 van de 19. De EU27-totalen voor 2021 en 2024: kant-en-klaar van 57,8% naar 67,2%, eigen ontwikkeling van 35,3% naar 34,1%.
Kopen maakte de snelle groei mogelijk. Bouwen is niet verdwenen: in het middelste land ontwikkelt 30,2% van de grote AI-gebruikers met eigen mensen, en in Finland en België, twee van de bovenste drie in de ranglijst, 39,1% en 39,0%. AI laten ontwikkelen of aanpassen door een externe leverancier is het hoogst in Griekenland (58,3%) en België (54,6%); Nederland zit op 44,7%.
Over de 20 landen bewegen eigen ontwikkeling en werkstroomautomatisering maar zwak samen (correlatie 0,33, onze berekening). Zelf bouwen garandeert geen proces-AI, maar de koplopers doen allebei.
Waarvoor gebruiken grote Europese bedrijven AI?
ICT-beveiliging is het meest genoemde doel: 26,1% van de grote EU-bedrijven gebruikt er AI voor, vóór bedrijfsadministratie en management (23,9%) en marketing of verkoop (20,9%).
Daarna productie 18,4%, R&D en innovatie 16,3%, financiën 15,6% en logistiek 8,2%. Van de doelen die in 2021 en 2025 zijn gevraagd, groeide marketing en verkoop het snelst, van 7,2% naar 20,9%; ICT-beveiliging ging van 11,2% naar 26,1%, productie van 9,3% naar 18,4%, logistiek van 5,0% naar 8,2%.
Als aandeel van de grote bedrijven die AI gebruiken, steeg marketing van 25,3% naar 37,9% en ICT-beveiliging van 39,4% naar 47,5%. Productie hield zijn aandeel (32,7% naar 33,5%), en logistiek ging van 17,7% naar 15,0%. Logistieke AI groeide dus, maar trager dan AI als geheel.
Voor vervoer, opslag en groothandel is dat de duidelijkste kans in de data: België (18,9%) en Finland (16,8%) laten logistieke AI zien op ongeveer twee keer het EU-cijfer.
Per land leidt Slovenië bij ICT-beveiliging (54,6%), België bij bedrijfsadministratie (46,8%) en Finland bij marketing (35,8%) en productie (32,3%). Duitsland ligt boven het EU-cijfer bij ICT-beveiliging (27,6%) en marketing (21,8%), eronder bij productie (15,5%) en logistiek (6,0%). Personeelszaken is alleen in 2021 gevraagd.
Wat betekent dit voor een IT-manager bij een organisatie van 250 tot 5.000 fte?
Uw branchegenoten gebruiken AI al; de winst zit nu in AI binnen processen, en drie op de vier grote EU-bedrijven zijn daar nog niet.
Vergelijk op de juiste lijn. Bij de 55,0% horen zegt alleen dat er ergens AI wordt gebruikt. Vergelijk op werkstroomautomatisering met AI: 24,4% in de EU, 21,2% in Duitsland, 30,6% in Nederland, 45,0% in België, 51,7% in Finland.
Gebruik de verhouding uit de vuistregel hierboven. Boven 2 zit AI vooral in uw documenten; de koplopers zitten rond 1,3.
Reken op kopen én bouwen. Kant-en-klare AI is overal de meest gekozen route, dus leveranciersmanagement, licentievoorwaarden en verwerkersovereenkomsten zijn kernwerk. Waar het proces u onderscheidt, blijven de koplopers zelf ontwikkelen.
Wat zijn de grenzen van deze data?
Het is een enquête naar wat bedrijven zeggen te gebruiken, niet naar hoeveel of hoe goed. Eén pilot telt even zwaar als een bedrijfsbreed systeem.
Niets hier beschrijft een bank, een ziekenhuis of een ministerie: die sectoren vallen buiten de enquête.
De definitie van AI-gebruik is in 2025 ruimer. Beeld, video of geluid genereren is in 2025 aan de lijst technologieën toegevoegd (27,9% van de grote EU-bedrijven), dus een deel van de stijging van 41,2% in 2024 naar 55,0% in 2025 kan uit die ruimere definitie komen. Eurostat publiceert niet hoeveel bedrijven alleen via het nieuwe onderdeel meetellen.
De vragen over de herkomst van AI zijn voor 2025 gepubliceerd voor 20 van de 27 landen, zonder EU27-totaal, en voor Duitsland in geen enkel jaar.
De klasse 250 of meer zet een bedrijf van 300 mensen en een multinational in één groep. De verhoudingen en de correlatie zijn van ons; een correlatie over 20 landen zegt niets over oorzaak.
In het kort
1. Het AI-gebruik bij grote EU-bedrijven verdubbelde bijna in vier jaar, van 28,4% in 2021 naar 55,0% in 2025, en alle 27 lidstaten groeiden.
2. In 17 EU-landen gebruikt nu meer dan de helft van de grote bedrijven AI, tegen twee landen in 2021; Finland leidt met 79,4% en België is tweede met 76,4%.
3. Werkstroomautomatisering was in 2021 de meest gebruikte AI-technologie bij grote EU-bedrijven; in 2025 leidt text mining, en 75,6% van de grote bedrijven heeft AI nog niet in een werkstroom gezet.
4. De koplopers zijn ook sterk in proces-AI: Finland, België en Denemarken hebben ongeveer 1,3 grote bedrijven met text mining per bedrijf dat een werkstroom automatiseert, tegen 1,43 in de EU en 2,24 in Italië.
5. Grote AI-gebruikers kopen eerst in alle 20 landen met gegevens, maar in Finland en België bouwt nog ongeveer twee op de vijf (39,1% en 39,0%) AI met eigen medewerkers.
Waar Crux Digits past: wij ontwerpen en bouwen AI-systemen binnen bestaande processen, naast uw ICT-partner of interne IT-afdeling. Wij zijn geen ICT-partner en beheren uw infrastructuur niet. Een licentie voor taal-AI is een besluit dat u zelf kunt nemen; de proceslijn, waar de Europese koplopers voorlopen, is het werk dat wij doen. Wat zo'n bouwtraject kost, staat op onze pagina over de kosten van maatwerk-AI.
Laatst bijgewerkt: 28 oktober 2026.
Een consultant zegt waar AI loont; Crux Digits bouwt het ook. Vaste prijs per stap, één vaste expert, vanuit Utrecht.
AI-consultancy in Nederland →
