Elke EU-lidstaat gebruikte in 2025 meer AI dan in 2021. In de hele EU gebruikte 19,95% van de bedrijven met tien of meer werkzame personen in 2025 ten minste één AI-technologie, tegen 7,65% in 2021. Denemarken staat bovenaan met 42,0%. België staat vierde, Nederland zesde en Duitsland achtste, alle drie in elke grootteklasse boven het EU-cijfer.
Wij rangschikten alle 27 lidstaten op basis van de gepubliceerde Eurostat-cijfers, splitsten de ranglijst naar bedrijfsgrootte en trokken een gelabelde rechte lijn door naar 2027 en 2030. Dit stuk is voor de IT-manager, CIO of informatiemanager bij een Nederlandse of Belgische organisatie van 250 tot 5.000 medewerkers. Crux Digits bouwt AI-systemen naast de ICT-partner van een organisatie; wij zijn zelf geen ICT-partner.
Hoe is dit onderzoek opgezet?
Wij rangschikten de eigen enquêtecijfers van Eurostat; niets in dit onderzoek komt uit een enquête van ons.
Bron: Eurostat-tabel isoc_eb_ai, Artificial intelligence by size class of enterprise, bijgewerkt op 15 juni 2026, door ons opgehaald via de Eurostat-API op 28 oktober 2026. Indicator E_AI_TANY: bedrijven die ten minste één AI-technologie gebruiken. Eenheid: percentage van de bedrijven. Referentiejaren 2021, 2023, 2024 en 2025; in 2022 zijn de AI-vragen niet gesteld.
Dekking volgens de metadata van de enquête: bedrijven met tien of meer werknemers en zelfstandigen in de NACE-secties C tot en met N, zonder de financiële sector. Overheid, onderwijs en zorg vallen erbuiten. Grootteklassen: 10 tot 49, 50 tot 249, 250 of meer, en alle bedrijven vanaf 10.
Alle 27 lidstaten hebben voor elke grootteklasse en elk jaar een waarde, dus elke ranglijst telt 27 landen plus het EU27-totaal. Eurostat markeert drie trendbreuken (b): Nederland in 2025 voor alle bedrijven en voor 10 tot 49 medewerkers, en Frankrijk en Zweden in 2023. Geen enkele waarde is gemarkeerd als voorlopig, geschat of onbetrouwbaar.
Ons eigen werk: rangen, veranderingen in procentpunten sinds 2021, afstanden tot de koploper, verhoudingen tussen grootteklassen en twee extrapolaties. Lijn A is de kleinste-kwadratenlijn y = a + b × jaar door alle vier enquêtejaren. Lijn B trekt de gemiddelde jaarlijkse groei van 2023 tot 2025 door vanaf 2025: y = y2025 + (y2025 - y2023) / 2 × (jaar - 2025). Beide zijn afgetopt op 100. Het is rekenwerk, geen voorspelling en geen bevinding van Eurostat. Wij ronden de twee decimalen van Eurostat af op één en rangschikken op de waarden met twee decimalen.
Welke EU-landen gebruiken in 2025 de meeste AI?
Denemarken leidt met 42,0% van de bedrijven, gevolgd door Finland met 37,8% en Zweden met 35,0%; het EU27-cijfer is 19,95%.
De volledige ranglijst, alle bedrijven met tien of meer werkzame personen, 2025, percentage van de bedrijven: 1. Denemarken 42,0 · 2. Finland 37,8 · 3. Zweden 35,0 · 4. België 34,5 · 5. Luxemburg 33,6 · 6. Nederland 33,2 (b) · 7. Oostenrijk 30,0 · 8. Duitsland 26,0 · 9. Estland 23,4 · 10. Slovenië 21,6 · 11. Malta 21,5 · 12. Litouwen 21,3 · 13. Spanje 20,3 · 14. Ierland 19,6 · 15. Frankrijk 18,2 · 16. Slowakije 18,0 · 17. Tsjechië 17,6 · 18. Italië 16,4 · 19. Kroatië 15,2 · 20. Letland 12,2 · 21. Portugal 11,5 · 22. Hongarije 10,4 · 23. Cyprus 9,3 · 24. Griekenland 8,9 · 25. Bulgarije 8,6 · 26. Polen 8,4 · 27. Roemenië 5,2. EU27: 19,95. (b) staat voor een trendbreuk.
De onderste drie zijn Bulgarije (8,6%), Polen (8,4%) en Roemenië (5,2%). Dertien landen liggen boven het EU-cijfer. In 2021 gebruikte alleen in Denemarken meer dan één op de vijf bedrijven AI; in 2025 gold dat in dertien landen.
Het veld kwam ook dichter bij elkaar. In 2021 gebruikte de koploper AI 17,3 keer zo vaak als het laatste land (Denemarken 23,9% tegen Roemenië 1,4%); in 2025 was die verhouding 8,1.
Welke landen stegen sinds 2021 op de ranglijst, en welke bleven achter?
Estland maakte de grootste sprong, van plaats 24 naar plaats 9, en Zweden boekte de grootste winst, 25,1 procentpunt, van plaats 9 naar 3.
Alle 27 landen stegen tussen 2021 en 2025. De grootste winst: Zweden +25,1, België +24,2 (van 7 naar 4), Finland +22,0 (beide jaren tweede) en Oostenrijk +21,1 (van 10 naar 7). Estland ging van 2,8% naar 23,4%, 8,4 keer het niveau van 2021, en Litouwen steeg van plaats 19 naar 12.
Het meeste stijgwerk gebeurde laat: Zweden haalde 24,7 van zijn 25,1 punten tussen 2023 en 2025. Een land kan in deze ranglijst binnen twee enquêtejaren flink verschuiven.
De landen die terrein verloren, groeiden langzamer dan hun buren. Kroatië zakte van 11 naar 19 (van 8,7% naar 15,2%). Portugal zakte van 14 naar 21 met een winst van 4,3 punten, de op één na kleinste na Roemenië met 3,8. Slovenië zakte van 5 naar 10 en won tussen 2024 en 2025 maar 0,7 punt. Elk land dat plaatsen verloor, groeide toch met minstens een factor 1,6.
Nederland laat zien hoe snel het veld bewoog: het won 20,1 punten, 1,6 keer zoveel als de EU met 12,3, en zakte toch van plaats 3 naar 6. Duitsland won 15,4 punten en ging van plaats 6 naar 8.
Hoe verandert bedrijfsgrootte de ranglijst?
Grootte bepaalt het AI-gebruik sterker dan het land: in 2025 gebruikte 55,0% van de grote EU-bedrijven AI, tegen 17,0% van de kleine.
Daaruit volgt een vuistregel: in de EU vermenigvuldigt elke stap omhoog in grootteklasse het AI-gebruik met ongeveer 1,8. Bedrijven met 10 tot 49 medewerkers zaten op 17,0%, met 50 tot 249 op 30,4%, met 250 of meer op 55,0%.
Kleine bedrijven lopen in. Grote EU-bedrijven gebruikten AI in 2021 4,6 keer zo vaak als kleine, in 2025 nog 3,2 keer.
De bovenste en onderste drie per grootteklasse in 2025. 10 tot 49 medewerkers: Denemarken 37,5, Finland 33,5, Zweden 30,7; onderaan Bulgarije 7,2, Polen 5,8, Roemenië 4,1. 50 tot 249 medewerkers: Denemarken 58,3, België 54,5, Finland 51,4; onderaan Polen 14,8, Bulgarije 13,3, Roemenië 7,8. 250 of meer: Finland 79,4, België 76,4, Denemarken 74,5; onderaan Cyprus 35,1, Bulgarije 26,2, Roemenië 20,8.
Bij grote bedrijven halen nu 17 van de 27 landen 50% of meer; in 2021 waren dat er twee, Denemarken en Finland. Grote bedrijven in Finland (79,4%) en België (76,4%) zitten al boven 75%, het niveau dat de EU voor alle bedrijven voor 2030 heeft vastgelegd. Oostenrijk boekte de grootste winst bij grote bedrijven (+36,5 punten, van 9 naar 6). Duitse grote bedrijven wonnen 26,1 punten en bleven twaalfde.
Hoe ver staan Nederland, België en Duitsland van de koplopers?
Voor alle bedrijven met tien of meer medewerkers staat België 7,5 punten achter Denemarken, Nederland 8,8 en Duitsland 16,1.
In tijd uitgedrukt is de afstand klein. Belgische (34,5%) en Nederlandse bedrijven (33,2%) zitten al boven het Deense niveau van 2024 (27,6%), en Duitse bedrijven (26,0%) zitten daar net onder: ongeveer één enquêtejaar achter de koploper.
Per grootteklasse lopen de drie uiteen. België is tweede bij 50 tot 249 medewerkers (3,8 punten achter Denemarken) en tweede bij 250 of meer (3,0 achter Finland). Nederland is vijfde en zevende, 11,7 en 11,8 punten achter. Duitsland is achtste en twaalfde, 22,7 en 22,4 achter. Bij kleine bedrijven staan België en Nederland gelijk op 28,8%.
Alle drie liggen in elke grootteklasse boven het EU-cijfer; voor alle bedrijven met 14,6 punten (België), 13,3 (Nederland) en 6,0 (Duitsland). De details staan in onze onderzoeken naar AI-adoptie in Nederland en AI-adoptie in België.
Haalt de EU in 2030 het Digital Decade-doel van 75% voor AI?
Niet op een van beide rechte lijnen: lijn A komt voor de EU in 2030 uit op 32,2% en lijn B op 49,7%, tegenover een doel van 75%.
Het Digital Decade-beleidsprogramma, Besluit (EU) 2022/2481, stelt voor 2030 een doel voor het gebruik van cloud, data-analyse en AI door bedrijven, en de Commissie volgt elk van de drie tegen 75% van de bedrijven. Haar factsheet State of the Digital Decade 2026 zet het AI-gebruik op 27% van dat doel. In haar rapport van 2025 projecteerde de Commissie, op basis van cijfers over 2024, 35,9% in 2030 en het doel pas gehaald in 2042. Die projectie is van de Commissie; de lijnen hieronder zijn van ons.
Lijn A geeft de EU 23,3% in 2027 en 32,2% in 2030, en bereikt 75% in 2045. Lijn B, met 5,9 punten per jaar, geeft 31,8% in 2027 en 49,7% in 2030, en bereikt 75% in 2035. De reeks versnelde: de EU won 0,4 punt van 2021 tot 2023 en 11,9 van 2023 tot 2025. Lijn A loopt onder de laatste waarden; lijn B veronderstelt dat het recente tempo aanhoudt.
In het tempo van 2023 tot 2025 passeren zeven landen in 2030 de 75% van alle bedrijven: Denemarken, Zweden, Finland, België, Luxemburg, Nederland en Oostenrijk. Nederland komt uit op 52,3% in 2027 en 81,0% in 2030, België op 55,3% en 86,4%, Duitsland op 40,4% en 62,0%. Op lijn A haalt geen enkel land in 2030 de 75%; Nederland komt uit op 53,6%, België op 61,2%, Duitsland op 42,9%.
Voor grote bedrijven ligt het 75%-niveau zelfs op lijn A binnen bereik: grote bedrijven in 20 van de 27 landen passeren het in 2030, en de grote bedrijven in de EU komen op 81,7%. Nederlandse grote bedrijven gaan er in 2027 overheen (75,5%), Duitse in 2029. De Deense waarde van 2023 (15,2% voor alle bedrijven) ligt zonder markering onder die van 2021 (23,9%), waardoor lijn A voor Denemarken vlak loopt; aan die extrapolatie verbinden wij geen conclusie.
Wat betekent dit voor een IT-manager of CIO bij een organisatie van 250 tot 5.000 fte?
Vergelijk uzelf met uw eigen grootteklasse in uw eigen land, niet met het nationale kopcijfer: voor een grote Nederlandse organisatie is het referentiecijfer 67,6%, niet 33,2%.
De referentiecijfers in 2025: bij 250 of meer medewerkers 67,6% in Nederland, 76,4% in België en 57,0% in Duitsland; bij 50 tot 249 medewerkers 46,6%, 54,5% en 35,6%. Een organisatie van 250 of meer mensen zonder AI is inmiddels in de minderheid: 32,4% van de grote Nederlandse bedrijven, 23,6% van de grote Belgische en 43,0% van de grote Duitse.
De kans zit in de timing. Op lijn A gaan Nederlandse grote bedrijven in 2027 over de 75%. Een grote organisatie die de komende 12 tot 18 maanden AI in één productieproces brengt, sluit aan bij de meerderheid in plaats van erachteraan te komen.
Vraag daarna wat de AI doet. In dezelfde Eurostat-tabel wonnen grote Nederlandse bedrijven van 2021 tot 2025 34,1 punten in text mining en 33,1 in het genereren van tekst, spraak of code, maar 5,4 in AI die werkstromen automatiseert. Organisaties die AI in het proces zelf brengen, hebben dus nog volop ruimte om zich te onderscheiden.
Wat zijn de beperkingen van deze cijfers?
Bedrijven geven zelf met ja of nee op of ze een AI-technologie gebruiken: één tool in één team telt even zwaar als AI in een kernproces, en niets meet hoe goed het werkt.
De dekking is NACE-secties C tot en met N zonder financiële sector, voor bedrijven vanaf tien werkzame personen. Banken, verzekeraars, ziekenhuizen, scholen, gemeenten en microbedrijven vallen erbuiten.
Er gelden drie trendbreuken: Nederland in 2025 (alle bedrijven en 10 tot 49 medewerkers), Frankrijk en Zweden in 2023. Lijn B start in 2023, dus voor Frankrijk en Zweden op een gemarkeerd jaar.
De Deense waarden van 2023 liggen in elke grootteklasse onder die van 2021, zonder markering. De data zeggen niet waarom.
De cijfers zijn aandelen van bedrijven, dus een land met veel kleine bedrijven scoort op het totaal lager dan zijn grote bedrijven doen vermoeden. Vier meetpunten zijn een korte reeks; beide extrapolaties zijn rekenwerk, afgetopt op 100. Het 75%-niveau toepassen op één grootteklasse is onze vergelijking; het doel geldt voor alle bedrijven.
In het kort
1. Het AI-gebruik bij EU-bedrijven met tien of meer werkzame personen werd in vier jaar 2,6 keer zo hoog, van 7,65% in 2021 naar 19,95% in 2025, en het steeg in alle 27 lidstaten.
2. Denemarken leidt de ranglijst van 2025 met 42,0%; België staat vierde met 34,5%, Nederland zesde met 33,2% en Duitsland achtste met 26,0%, en alle drie liggen in elke grootteklasse boven het EU-cijfer.
3. Estland maakte sinds 2021 de grootste sprong, van plaats 24 naar 9, en Zweden boekte de grootste winst, 25,1 procentpunt, van plaats 9 naar 3.
4. Grote bedrijven in 17 van de 27 lidstaten gebruiken nu AI bij 50% of meer, tegen 2 landen in 2021, en in Finland (79,4%) en België (76,4%) zitten ze al boven het 75%-niveau dat de EU voor 2030 heeft vastgelegd.
5. In het tempo van 2023 tot 2025 passeren zeven lidstaten, waaronder Nederland en België, in 2030 de 75% van alle bedrijven, terwijl de EU als geheel op 49,7% uitkomt.
Waar Crux Digits past: wij ontwerpen en bouwen AI-systemen in bestaande processen, naast uw ICT-partner of interne IT-afdeling. Wij zijn geen ICT-partner en beheren geen infrastructuur; de code die wij bouwen is van u. Voor organisaties van 250 mensen of meer is AI-gebruik in alle drie de markten inmiddels de norm; AI in de processen brengen die ertoe doen, daar helpen wij bij.
Hoe wij AI van pilot naar productie brengen bij Nederlandse organisaties: AI-implementatie in Nederland.
Laatst bijgewerkt: 28 oktober 2026.
Een consultant zegt waar AI loont; Crux Digits bouwt het ook. Vaste prijs per stap, één vaste expert, vanuit Utrecht.
AI-consultancy in Nederland →
