Generatieve AI op het werk 2025: Nederland bovenaan in de EU

In 2025 gebruikte 37,1% van de werkenden in Nederland een generatieve AI-tool voor het werk, het hoogste aandeel in de EU, tegenover 21,8% in de EU27. In alle 27 lidstaten gebruiken meer werkenden het voor het werk dan er bedrijven zijn die AI inzetten die tekst, spraak of code genereert.

Dit onderzoek is voor de IT-manager, CIO, informatiemanager of security officer van een Nederlandse of Vlaamse organisatie met 250 tot 5.000 medewerkers die wil weten hoe ver medewerkers al zijn. Crux Digits ontwerpt en bouwt AI-systemen naast de ICT-partner van een organisatie. De cijfers komen van Eurostat; de rangordes en verschillen hebben wij berekend.

Hoe is dit onderzoek opgezet?

We combineerden twee Eurostat-enquêtes over 2025: de ene vraagt personen naar hun gebruik van generatieve AI, de andere vraagt bedrijven welke AI ze inzetten.

• Personen: tabel isoc_ai_iaiu, Individuals, use of generative AI tools, bijgewerkt op 5 juni 2026. De tabel dekt mensen van 16 tot 74 jaar; volgens de metadata van Eurostat zijn er in 2025 ongeveer 330.000 ondervraagd. Eenheid: percentage personen. Gebruik betekent gebruik in de afgelopen drie maanden.
• Bedrijven: tabel isoc_eb_ai, Artificial intelligence by size class of enterprise, bijgewerkt op 15 juni 2026. Die dekt bedrijven met 10 of meer werkzame personen, zonder landbouw, mijnbouw en de financiële sector. Eenheid: percentage bedrijven. We haalden beide tabellen op 28 oktober 2026 op.
• Ons eigen werk: we rangschikten alle 27 lidstaten op elke maatstaf (alle 27 hebben een waarde) en berekenden per land één verschil: het aandeel werkenden (werknemers, zelfstandigen en meewerkende gezinsleden) dat generatieve AI voor het werk gebruikte, min het aandeel bedrijven dat AI gebruikt die geschreven of gesproken taal of programmeercode genereert (indicator E_AI_TNLG), de bedrijfsindicator die het dichtst bij een generatieve AI-tool ligt.
• Markeringen: de Nederlandse bedrijfscijfers over 2025 hebben de markering b, een breuk in de reeks. Sommige uitsplitsingen, zoals laag opgeleiden in een aantal landen, hebben u, lage betrouwbaarheid; daarop rangschikken we niet. Geen hoofdcijfer voor personen is gemarkeerd.

Hoeveel mensen in de EU gebruiken generatieve AI, en waarvoor?

Eén op de drie: 32,7% van de mensen van 16 tot 74 jaar in de EU gebruikte een generatieve AI-tool in de drie maanden voor de enquête van 2025.

Privégebruik staat voorop met 25,5%, werk volgt met 15,4% en formeel onderwijs met 9,3%. Van iedereen die een generatieve AI-tool gebruikte, deed 47,0% dat voor het werk. Onder werkenden gebruikte 36,6% het, en 21,8% voor het werk.

Privégebruik ligt in elke lidstaat hoger dan werkgebruik, in de EU met 10,1 procentpunt. Nederland is de uitzondering: 28,1% privé tegenover 26,6% voor het werk, een verschil van 1,5 punt, het kleinste in de EU. Van alle Nederlandse gebruikers zet 59,4% het in voor het werk, alleen Malta zit hoger (63,5%). In de meeste landen kwam generatieve AI binnen als persoonlijk hulpmiddel en schuift het op naar het werk. In Nederland is het daar al.

Welke EU-landen lopen voorop met generatieve AI op het werk?

Nederland staat bovenaan de ranglijst van 2025: 37,1% van de werkenden gebruikte generatieve AI voor het werk, voor Malta (37,0%) en Finland (36,9%).

Het aandeel werkenden dat in de afgelopen drie maanden generatieve AI voor het werk gebruikte, alle 27 lidstaten, in %: 1. Nederland 37,1 · 2. Malta 37,0 · 3. Finland 36,9 · 4. Denemarken 35,0 · 5. Luxemburg 34,8 · 6. Estland 33,1 · 7. België 32,7 · 8. Cyprus 30,8 · 9. Zweden 29,9 · 10. Oostenrijk 28,8 · 11. Ierland 28,6 · 12. Griekenland 28,1 · 13. Portugal 27,6 · 14. Litouwen 27,1 · 15. Spanje 26,1 · 16. Frankrijk 24,6 · 17. Slovenië 22,9 · 18. Duitsland 20,8 · 19. Letland 19,9 · 20. Tsjechië 19,6 · 21. Hongarije 18,3 · 22. Slowakije 16,0 · 23. Bulgarije 14,1 · 24. Kroatië 14,0 · 25. Polen 13,3 · 26. Italië 12,5 · 27. Roemenië 8,6. EU27: 21,8.

De eerste drie liggen binnen een kwart punt van elkaar, dichter dan een steekproef kan onderscheiden; lees het als een gedeelde koppositie. Polen, Italië en Roemenië sluiten de rij; het cijfer van de koploper is 4,3 keer dat van Roemenië. België staat zevende, 10,9 punt boven het EU-cijfer, Duitsland achttiende, 1,0 punt eronder.

Bij elk gebruik door alle 16- tot 74-jarigen leidt Denemarken (48,4%) voor Estland (46,6%) en Malta (46,5%); Nederland is zesde (44,7%), België gedeeld tiende met Zweden (42,0%), Duitsland twintigste (32,3%).

Een vuistregel voor uw planning: in Nederland gebruikt al meer dan één op de drie werkenden generatieve AI voor het werk, in België één op de drie, in Duitsland één op de vijf.

Hoe ver loopt het gebruik door medewerkers voor op de bedrijven, per land?

In alle 27 lidstaten gebruiken meer werkenden generatieve AI voor het werk dan er bedrijven zijn die tekstgenererende AI inzetten: 21,8% tegenover 8,8% in de EU.

Securityteams noemen gebruik dat de organisatie niet zelf heeft ingericht schaduw-AI. Deze cijfers kunnen goedgekeurd en niet-goedgekeurd gebruik niet scheiden. Wel zijn medewerkers 13,0 punt verder dan wat bedrijven rapporteren, en dat lezen wij als aangetoonde vraag: mensen hebben laten zien welke tools hen helpen.

Het verschil in procentpunten, aandeel werkenden min aandeel bedrijven, alle 27 lidstaten: 1. Malta 30,7 · 2. Cyprus 26,3 · 3. Griekenland 24,4 · 4. Portugal 22,4 · 5. Luxemburg 21,0 · 6. Nederland 20,8 · 7. Litouwen 20,4 · 8. Ierland 19,5 · 9. Estland 18,0 · 10. Spanje 17,2 · 11. Slovenië 16,9 · 12. België 16,9 · 13. Frankrijk 16,8 · 14. Finland 16,8 · 15. Letland 15,3 · 16. Hongarije 14,2 · 17. Oostenrijk 13,5 · 18. Duitsland 11,8 · 19. Bulgarije 10,8 · 20. Zweden 10,2 · 21. Polen 8,1 · 22. Tsjechië 6,8 · 23. Slowakije 6,7 · 24. Kroatië 6,6 · 25. Italië 6,3 · 26. Roemenië 5,5 · 27. Denemarken 4,2. EU27: 13,0.

Denemarken heeft het kleinste verschil, omdat Deense bedrijven in de EU voorop lopen met tekstgenererende AI (30,8%): het verschil sluit vanaf de kant van het bedrijf. In Nederland is het 20,8 punt, 37,1% van de werkenden tegenover 16,3% van de bedrijven (markering b), een verhouding van 2,3. België staat twaalfde met 16,9 punt (2,1), Duitsland achttiende met 11,8 (2,3); voor de EU is de verhouding 2,5.

Grote bedrijven veranderen het beeld. In de EU zet 31,7% van de bedrijven met 250 of meer werkzame personen tekstgenererende AI in, meer dan de 21,8% van de werkenden. Grote Belgische bedrijven zitten op 53,4%, derde in de EU na Denemarken en Finland, Nederlandse op 41,8%, Duitse op 28,6%. Alleen in negen landen ligt het gebruik door werkenden ook boven dat cijfer: Malta, Cyprus, Griekenland, Letland, Litouwen, Luxemburg, Hongarije, Bulgarije en Portugal. Een grote organisatie die al een beheerde tool heeft, heeft een voorsprong.

Wie gebruikt generatieve AI op het werk: welke leeftijden en opleidingsniveaus?

Het werkgebruik piekt bij 25 tot 34 jaar: 27,4% van die groep in de EU gebruikte generatieve AI voor het werk, tegenover 8,8% van de 55- tot 64-jarigen.

De jongste groep gebruikt het het meest, 63,8% van de 16- tot 24-jarigen, al doet slechts 16,3% dat voor het werk. Dat is de instroom van de komende jaren, en die kent deze tools al.

Het Nederlandse werkgebruik staat in elke leeftijdsgroep van 25 tot 64 jaar in de EU-top drie: eerste in de EU bij 35 tot 44 jaar (39,4%), tweede bij 45 tot 54 (33,1%, na Finland) en tweede bij 55 tot 64 (18,5%, na Denemarken). Bij 25 tot 34 jaar, waar Nederland derde staat, is het Nederlandse cijfer 42,7%, het Belgische 36,1%, het Duitse 28,0%.

Opleiding maakt veel meer verschil dan leeftijd. In de EU gebruiken mensen van 25 tot 64 jaar met een hogere opleiding generatieve AI op het werk 8,6 keer zo vaak als mensen met een lage formele opleiding: 33,7% tegenover 3,9%. De verhouding is 4,0 in Nederland (49,2% tegenover 12,4%), 6,5 in Duitsland en 11,0 in België. Laagopgeleide Nederlanders gebruiken het op het werk ruim drie keer zo vaak als die groep in de EU.

Naar beroep lopen ICT-professionals voorop met 58,3% in de EU, komen niet-handmatige beroepen op 27,6% en handmatige beroepen op 5,3%; in Nederland 60,0%, 43,0% en 9,2%. De groeiruimte ligt buiten de IT-afdeling.

Hoe verhouden Nederland, België en Duitsland zich?

Nederland loopt voorop bij medewerkers, België bij grote bedrijven, en in Duitsland zijn bedrijven verder dan hun medewerkers.

• Nederland: eerste voor werkgebruik onder werkenden (37,1%), zesde voor elk gebruik (44,7%), maar pas zeventiende voor privégebruik. Bedrijven: 33,2% gebruikt een vorm van AI (markering b), en 67,6% van de bedrijven met 250 of meer werkzame personen.
• België: zevende voor werkgebruik (32,7%). Bedrijven: 34,5% gebruikt een vorm van AI, vierde in de EU, en 76,4% van de grote bedrijven, tweede. De helft van de Belgische gebruikers (49,6%) zet het in voor het werk, tegenover 59,4% van de Nederlandse.
• Duitsland: achttiende voor werkgebruik (20,8%), maar achtste voor bedrijven met een vorm van AI (26,0%). Het is een van de negen lidstaten waar het bedrijfscijfer voor AI boven het werkgebruik van generatieve AI door werkenden ligt; België, Denemarken, Finland, Zweden, Oostenrijk, Italië, Slowakije en Kroatië zijn de andere. Duitse 16- tot 24-jarigen gebruiken het vaker voor het werk dan die leeftijdsgroep in de EU (20,5% tegenover 16,3%). Waar de tools er zijn, is training de hefboom.

Wat betekent dit voor een IT-manager of CIO bij een organisatie van 250 tot 5.000 fte?

Ga ervan uit dat het gebruik er al is: bij het Nederlandse cijfer gebruiken ongeveer 370 van elke 1.000 werkenden generatieve AI voor het werk.

Dat getal is een rekensom op het landelijk gemiddelde (37,1% maal 1.000), geen meting bij welke organisatie dan ook; uw eigen aandeel hangt af van sector, leeftijdsopbouw en functiemix. Er volgen drie lessen uit.

• Meet eerst uw eigen cijfer. Stel medewerkers de vraag van Eurostat: hebt u de afgelopen drie maanden een generatieve AI-tool voor uw werk gebruikt? Leg het antwoord naast de tools waarvoor u licenties hebt. Het verschil is uw eigen kloof, en het laat zien hoeveel vraag een beheerde tool vanaf de eerste dag bedient.
• Geef de vraag een plek. Een tool die uw ICT-partner beheert en uw security officer kan controleren, maakt gebruik dat u niet ziet tot gebruik dat u wel ziet. Voor antwoorden uit uw eigen documenten, met de data op een bekende plek, is er een private AI-assistent.
• Train per functie. De grootste onbenutte ruimte zit bij handmatige functies en de werkvloer, bij mensen met een lagere formele opleiding en bij medewerkers boven de 55. Die groepen winnen het meest bij gestructureerde training en leren het zichzelf het minst snel aan.

Voor de kant van de bedrijven leest u onze onderzoeken naar AI-adoptie in Nederland en AI-adoptie in België.

Wat zijn de beperkingen van deze cijfers?

• Het verschil vergelijkt twee populaties: een aandeel werkenden en een aandeel bedrijven, niet gewogen naar personeel. Kleine bedrijven bepalen het bedrijfscijfer en gebruiken minder AI, wat het verschil groter maakt.
• Het cijfer voor werkenden omvat zelfstandigen en mensen in de financiële sector, de zorg, het onderwijs en de overheid; de bedrijfsenquête laat die sectoren en bedrijven onder de 10 werkzame personen weg.
• Gebruik is zelf gerapporteerd en ja of nee: één keer in drie maanden telt even zwaar als dagelijks gebruik.
• 2025 is het eerste jaar van de personentabel. Er is geen trend, en niets hier is een voorspelling.
• Kleine verschillen in rang zijn geen echte verschillen. De eerste drie voor werkgebruik liggen binnen een kwart punt en de tabel publiceert geen standaardfouten; bijna gelijke waarden behandelen we als gelijk.
• De Nederlandse bedrijfscijfers over 2025 hebben een breuk in de reeks (b). Cellen voor laag opgeleiden zijn in veel landen gemarkeerd met u; we noemen ze alleen voor de EU, Nederland, België en Duitsland, waar ze geen markering hebben.
• De bedrijfsindicator dekt het genereren van tekst, spraak en code. Beeld, video en audio genereren is een aparte indicator die we niet hebben opgeteld, omdat Eurostat de overlap niet publiceert.

In het kort

1. Nederland staat bovenaan in de EU met generatieve AI op het werk: 37,1% van de werkenden gebruikte het in 2025 voor het werk, tegenover 21,8% in de EU.
2. In alle 27 lidstaten gebruiken meer werkenden generatieve AI voor het werk dan er bedrijven zijn die tekstgenererende AI inzetten; in de EU is dat 21,8% tegenover 8,8%.
3. Denemarken heeft het kleinste verschil tussen gebruik door medewerkers en inzet door bedrijven in de EU, 4,2 punt, omdat 30,8% van de Deense bedrijven al tekstgenererende AI inzet.
4. Nederlanders gebruiken generatieve AI bijna even vaak voor het werk als privé, 26,6% tegenover 28,1% van alle 16- tot 74-jarigen, het kleinste verschil in de EU.
5. In de EU gebruiken mensen van 25 tot 64 jaar met een hogere opleiding generatieve AI op het werk 8,6 keer zo vaak als mensen met een lage formele opleiding, 33,7% tegenover 3,9%.

Crux Digits ontwerpt en bouwt AI-systemen en de software eromheen, naast uw ICT-partner of interne IT-afdeling. Wij zijn geen ICT-partner en beheren uw tenant of licenties niet. Waar het gebruik door medewerkers de organisatie voorbij is gelopen, zetten we dat om in beheerde systemen op uw eigen processen, met code die van u is. De kant van de mensen staat op onze pagina over AI-training voor bedrijven.

Laatst bijgewerkt: 28 oktober 2026.

Veelgestelde vragen