AI-adoptie in België 2021 tot 2025: van plaats 7 naar 4 in de EU

In 2025 gebruikte 34,5% van de Belgische bedrijven met tien of meer werkzame personen ten minste één AI-technologie, tegen 10,3% in 2021. Daarmee ging België van plaats zeven naar plaats vier in de EU, voorbij Nederland. Bij bedrijven met 250 of meer medewerkers is het 76,4%, de tweede plaats in de EU achter Finland. Van de zes koplopers won alleen Zweden in die vier jaar meer punten.

We haalden de volledige enquêtereeks van Eurostat op voor België, Nederland en de EU, vier enquêtejaren en 63 indicatoren, en rekenden de verschuivingen, de rangorde en de verschillen zelf uit. Dit is geschreven voor de IT-manager, CIO of security officer bij een Belgische organisatie van 250 tot 5.000 medewerkers, en voor iedereen die aannam dat België zijn noorderbuur volgt in technologie. Bij AI zeggen de cijfers het omgekeerde.

Hoe is dit onderzoek opgebouwd?

De bron is de jaarlijkse enquête van Eurostat naar ICT-gebruik bij bedrijven, tabellen isoc_eb_ai (naar grootte) en isoc_eb_ain2 (naar sector), voor het laatst bijgewerkt op 15 juni 2026. Statbel verzamelt het Belgische deel. Wij haalden de data op 5 oktober 2026 op.

• Jaren: 2021, 2023, 2024 en 2025. In 2022 zijn de AI-vragen niet gesteld.
• Wie telt mee: bedrijven met tien of meer werkzame personen in industrie, energie, bouw, handel, vervoer, horeca, ICT, vastgoed en zakelijke dienstverlening. Financiële sector, zorg, onderwijs en overheid zitten niet in de enquête.
• Wat telt mee: een bedrijf gebruikt AI als het ten minste één van zeven technologieën gebruikt. Eén licentie telt even zwaar als een herbouwd proces.
• Ons eigen werk: de verschuivingen in procentpunten, de rangorde over 27 lidstaten en de vergelijking met Nederland.
• Wat ontbreekt: de cijfers zijn nationaal. De enquête geeft geen splitsing tussen Vlaanderen, Wallonië en Brussel, en van meerdere Belgische deelsectoren zijn cellen niet gepubliceerd. We melden het waar het ertoe doet.

Hoe snel groeide het AI-gebruik bij Belgische bedrijven?

Van 10,3% in 2021 naar 13,8% in 2023, 24,7% in 2024 en 34,5% in 2025. Het EU-gemiddelde lag in 2025 op 19,9%. Alleen Denemarken (42,0%), Finland (37,8%) en Zweden (35,0%) gaan voor.

Naar grootte zijn de Belgische cijfers nog sterker:

• 10 tot 49 medewerkers: 8,0% in 2021, 28,8% in 2025. Gelijk met Nederland.
• 50 tot 249 medewerkers: 16,9% in 2021, 54,5% in 2025. Tweede in de EU, achter Denemarken.
• 250 of meer medewerkers: 41,4% in 2021, 76,4% in 2025. Tweede in de EU, achter Finland met 79,4%.

Meer dan de helft van de middelgrote Belgische bedrijven gebruikt nu AI. In Nederland is dat 46,6%, in de EU als geheel 30,4%.

Waar haalde België Nederland in?

Bij de grotere bedrijven, en overtuigend. In 2021 lagen Nederlandse middelgrote bedrijven 4,5 punt voor op Belgische. In 2025 lagen Belgische middelgrote bedrijven 7,9 punt voor. Bij bedrijven van 250 of meer begonnen beide landen gelijk, op 41,4% en 40,6%. Vier jaar later leidde België met 8,8 punt.

Het veelzeggendste verschil zit in wat de AI doet. Bij Belgische bedrijven van 250 of meer:

• Werkstromen automatiseren of beslissingen ondersteunen: 22,6% in 2021, 45,0% in 2025. Nederland: 25,1% en 30,6%.
• Machine learning voor data-analyse: 25,1% in 2021, 42,9% in 2025. Nederland: 32,3% in 2025.
• Beeldherkenning: 16,5% in 2021, 31,3% in 2025. Nederland: 18,1%.
• Machines die bewegen op autonome beslissingen: 13,0% in 2021, 18,1% in 2025. Nederland: 12,5%.

Taal-AI groeide in beide landen. In België groeiden de operationele soorten mee. Grote Belgische bedrijven verdubbelden hun gebruik van AI in werkstromen, terwijl dezelfde lijn in Nederland drie jaar vlak bleef. De Nederlandse kant staat in het zusteronderzoek over Nederland.

Welke Belgische sectoren lopen voor?

Aandeel bedrijven met tien of meer werkzame personen dat in 2025 AI gebruikt, met het EU-gemiddelde voor dezelfde sector:

• Informatie en communicatie: 78,2% (EU 62,5%).
• Specialistische zakelijke dienstverlening: 57,1% (EU 40,4%).
• Farmaceutische industrie: 48,5% (EU 41,3%).
• Groothandel: 41,1% (EU 23,4%).
• Industrie als geheel: 39,8% (EU 17,3%).
• Administratieve en ondersteunende diensten: 28,9% (EU 19,9%).
• Detailhandel: 24,5% (EU 15,5%).
• Vervoer en opslag: 22,4% (EU 11,2%).
• Bouw: 20,3% (EU 10,8%).
• Horeca: 18,4% (EU 12,0%).

De industrie is het cijfer om te onthouden. Belgische industriële bedrijven gebruiken AI 2,3 keer zo vaak als het EU-gemiddelde en 11 punt vaker dan Nederlandse (28,6%). In 2021 stond de Belgische industrie op 10,4%. Voor een land waarvan de industrie geconcentreerd is in chemie, farma, voeding en metaal is dat het hart van de economie dat beweegt, niet de rand.

Eén kanttekening. Vervoer en opslag kwam in 2024 op 23,0% en stond in 2025 op 22,4%: die sector groeide niet meer. En van meerdere Belgische deelsectoren, waaronder voeding, chemie en machinebouw, zijn de cellen van 2025 niet gepubliceerd. We kunnen dus niet zeggen welke takken van de industrie de 39,8% dragen.

Waarvoor gebruiken Belgische bedrijven AI?

Bij bedrijven van 250 of meer in 2025, met Nederland en de EU ter vergelijking:

• ICT-beveiliging: 50,3% (Nederland 30,3%, EU 26,1%).
• Bedrijfsadministratie en management: 46,8% (Nederland 36,6%, EU 23,9%).
• Onderzoek, ontwikkeling en innovatie: 32,8% (Nederland 24,0%, EU 16,3%).
• Productieprocessen: 32,0% (Nederland 24,4%, EU 18,4%).
• Boekhouding, controlling en financiën: 30,6% (Nederland 21,5%, EU 15,6%).
• Marketing en verkoop: 29,7% (Nederland 28,0%, EU 20,9%).
• Logistiek: 18,9% (Nederland 11,9%, EU 8,2%).

De helft van de grote Belgische bedrijven gebruikt AI in ICT-beveiliging, bijna twee keer zo vaak als in de EU. Dat past bij een land dat zijn eigen cybersecuritykader stevig heeft doorgezet, een verband dat we uitwerkten in NIS2, CyFun en uw AI-leverancier. Financiën is de andere Belgische specialiteit: over alle bedrijfsgroottes gebruikt 10,8% AI voor boekhouding en financiën, tegen 4,6% in de EU.

Marketing is het enige doel waarbij België niet duidelijk voorligt. De Belgische adoptie leunt naar de backoffice en de fabriek.

Bouwen Belgische bedrijven AI of kopen ze het?

Allebei, en van elk meer dan de Nederlanders. Van de grote Belgische bedrijven die in 2025 AI gebruiken:

• 81,0% gebruikt kant-en-klare commerciële software (Nederland 72,2%).
• 54,6% liet AI ontwikkelen of aanpassen door een externe partij (Nederland 44,7%).
• 47,7% paste commerciële software aan met eigen mensen (Nederland 42,9%).
• 39,0% liet AI ontwikkelen door eigen medewerkers (Nederland 30,8%).

Het aandeel dat met een externe partij werkt veranderde in België sinds 2021 nauwelijks, van 56,7% naar 54,6%, terwijl het in Nederland bijna tien punt daalde. Grote Belgische bedrijven bleven bouwen en aanpassen terwijl ze ook kochten. Dat is de meest waarschijnlijke reden dat de operationele indicatoren bewogen.

Wat houdt Belgische bedrijven tegen die geen AI gebruiken?

Hier is het Belgische beeld minder comfortabel. Van de grote Belgische bedrijven overwoog 8,7% AI zonder het te gebruiken. Hun redenen in 2025:

• Gebrek aan relevante expertise: 82,2% (66,3% in 2021).
• Problemen met beschikbaarheid of kwaliteit van data: 60,1%.
• Zorgen over gegevensbescherming en privacy: 57,3% (29,6% in 2021).
• Onverenigbaarheid met bestaande apparatuur, software of systemen: 54,0%.
• Onduidelijkheid over juridische gevolgen: 52,7% (28,9% in 2021).
• Kosten lijken te hoog: 51,3%.

Leg kosten naast Nederland, waar 24,9% van dezelfde groep het noemt. In België is dat het dubbele. En over alle bedrijfsgroottes noemt 57,9% van de Belgische bedrijven die afhaakten onduidelijke juridische gevolgen, tegen 29,4% in 2021 en ruim boven de Nederlandse 37,9%.

België heeft dus zowel de snellere gebruikers als de steviger vastgelopen rest. De bedrijven die bewogen, bewogen ver. De bedrijven die dat niet deden, lopen tegelijk vast op expertise, data, kosten en recht.

Wat betekent dit als u IT leidt bij een Belgische organisatie?

• Hoort u bij de gebruikers, dan zijn uw vakgenoten geen reden meer om langzaam te gaan. Nu drie op de vier grote bedrijven AI gebruiken en bijna de helft er werkstromen mee automatiseert, gaat de vraag van uw directie over diepgang, niet meer over de vraag of.
• Hoort u er niet bij, dan zegt de enquête dat u waarschijnlijk vier drempels tegelijk hebt. Neem ze in volgorde: eerst expertise, want die bepaalt hoe duur de andere drie worden. Dan datakwaliteit, per proces en niet voor het hele bedrijf.
• Neem de juridische vraag serieus en maak haar klein. Juridische onduidelijkheid verdubbelde bijna als reden in vier jaar. Ze is per toepassing te beantwoorden, met een classificatie onder de AI Act en een toets bij uw DPO. De data die gelden staan in de AI Act in 2026 voor Vlaamse bedrijven.

Crux Digits bouwt AI in bestaande processen voor organisaties in Nederland en Vlaanderen, als AI-partner naast de ICT-partner of het interne IT-team van de organisatie. Dit onderzoek is geen verkooppraatje. Zit uw bedrijf bij de 76,4%, dan hebt u misschien niemand nodig. Loopt u vast op één specifiek proces, dan is dat het werk dat wij in België doen.

Wat zijn de grenzen van deze data?

• Het is een enquête naar wat bedrijven zeggen te gebruiken, geen meting van hoeveel of hoe goed.
• Financiële sector, zorg, onderwijs en overheid vallen buiten de enquête.
• De cijfers zijn nationaal. Niets hier scheidt Vlaanderen van Wallonië of Brussel.
• Meerdere Belgische sectorcellen voor 2025 zijn niet gepubliceerd, en één die er wel is, elektriciteits- en gasvoorziening met 90,5%, rust op zo weinig bedrijven dat we hem buiten de vergelijking hielden.
• Gebruik is ja of nee. Eén pilot en een bedrijfsbreed systeem tellen even zwaar.

De korte versie

• 34,5% van de Belgische bedrijven met tien of meer werkzame personen gebruikte in 2025 AI, tegen 10,3% in 2021. België ging van plaats zeven naar vier in de EU.
• Grote bedrijven: 76,4%, tweede in de EU. Middelgrote bedrijven: 54,5%, ook tweede.
• België haalde Nederland in bij elke grootteklasse boven 50 medewerkers, en het sterkst bij operationele AI: 45,0% van de grote bedrijven automatiseert werkstromen met AI, tegen 30,6% in Nederland.
• De industrie staat op 39,8%, 2,3 keer het EU-gemiddelde. De helft van de grote bedrijven gebruikt AI voor ICT-beveiliging.
• Bij bedrijven die afhaakten wordt kosten twee keer zo vaak genoemd als in Nederland, en juridische onzekerheid verdubbelde bijna sinds 2021.

Veelgestelde vragen