In oktober 2026 staan er op de meeste shortlists vier assistenten: Microsoft Copilot (voorheen Microsoft 365 Copilot), ChatGPT Enterprise, Claude Enterprise en Gemini, binnen Google Workspace of als Gemini Enterprise. Voor IT is de beslissende vraag niet welke het beste schrijft. De vraag is welke past bij de identiteit, rechten, retentie en dataresidentie die u al beheert, en op die toets beslist uw omgeving meestal eerder dan de demo.
Dit artikel is voor de IT-manager, CIO, informatiemanager of security officer van een Nederlandse of Vlaamse organisatie met 250 tot 5.000 medewerkers. Crux Digits is een AI-partner die naast uw ICT-partner werkt, en elk leveranciersfeit hieronder verwijst naar de eigen pagina van de leverancier, gelezen op 26 oktober 2026.
Welke zakelijke AI-assistent past bij onze bestaande omgeving?
Draait u Microsoft 365 met Entra ID en Purview, beoordeel dan eerst Copilot; draait u Google Workspace, beoordeel dan eerst Gemini. Beide werken binnen rechten, retentie en auditvoorzieningen die al door uw audits zijn gekomen. Microsoft stelt dat Copilot alleen gegevens toont die een gebruiker minimaal mag bekijken (Microsoft Learn). Google stelt dat Gemini de bestaande Workspace-rechten volgt en dat beheerders de retentie via Vault regelen (Google Workspace privacy hub).
ChatGPT Enterprise en Claude Enterprise zijn aparte SaaS-omgevingen met een eigen beheerconsole, eigen retentie-instellingen en een eigen Compliance API. Ze verdienen een plek wanneer een benoemde groep een toepassing heeft die de bestaande assistent niet dekt, bijvoorbeeld ontwikkelaars die met Claude Code willen werken. Onze beslisregel: voeg een tweede assistent alleen toe voor een benoemde groep met een benoemde toepassing, en pas nadat de vragen over dataresidentie en connectoren hieronder schriftelijk zijn beantwoord. Is de echte behoefte een assistent over een vaste set interne documenten, met uw eigen retentie en hosting, dan is een privé AI-assistent het alternatief voor nog een licentie.
Waar slaat elke assistent onze gegevens op en waar worden ze verwerkt?
Copilot valt voor EU-klanten onder de EU Data Boundary; ChatGPT Enterprise en Gemini bieden EU-opties; Claude Enterprise slaat gegevens op in de VS.
Microsoft stelt dat Copilot voor EU-klanten een EU Data Boundary-dienst is en dat EU-verkeer binnen die grens blijft (Microsoft Learn). Eén uitzondering telt: Anthropic-modellen in Copilot, Researcher, Copilot Studio en de Microsoft 365-apps vallen buiten de EU Data Boundary en de toezeggingen voor verwerking in eigen land. Voor tenants in de EU, de EVA en het VK staan ze standaard uit, en iedereen met de rol AI Administrator of Global Administrator kan ze aanzetten (Anthropic models in Microsoft Online Services). Die schakelaar hoort in uw wijzigingsproces, niet in de middag van één beheerder.
OpenAI biedt opslag in Europa (EER plus Zwitserland) en, voor Enterprise-klanten die in aanmerking komen, inference residency in Europa, waarbij de GPU-verwerking in de regio blijft (OpenAI Help Center). Lees de grenzen: CPU-stappen zoals tekst uit een PDF halen, routering en authenticatie kunnen elders plaatsvinden, en apps, MCP-servers en webzoeken vallen onder de voorwaarden van hun aanbieder. Het artikel beschrijft dataresidentie als iets dat wordt vastgelegd bij het inrichten van een nieuwe workspace. Beslis het dus voordat de pilotworkspace bestaat.
Het privacycentrum van Anthropic zegt, voor zakelijke producten waaronder Claude Enterprise: gegevens worden opgeslagen in de VS, en verkeer kan standaard worden gerouteerd naar de VS, Europa, Azië en Australië (Anthropic Privacy Center). De enige locatie-instelling in de Enterprise-app is US-only inference, beschikbaar op Enterprise-abonnementen met verbruiksfacturering en gefactureerd tegen 1,1 keer de standaard API-tarieven voor recente modellen (Claude Help Center). Opslag en verwerking van Claude in de EU bestaan via AWS Bedrock en Google Cloud Vertex (Anthropic regional compliance), maar dat is de API-route: u bouwt of koopt er een applicatie bovenop.
In Google Workspace dekt elke versie van Data Regions de prompts en antwoorden van Gemini in opslag, maar alleen Enterprise Data Regions (Enterprise Plus, Frontline Plus of de add-on) en Assured Controls dekken ook de verwerking (Google Workspace Data Regions). Gemini Enterprise ondersteunt een eu-multiregio, maar sommige functies draaien alleen op de globale locatie, waaronder Gemini 4 Argon en Grounding with Google Search (Gemini Enterprise locations). Dataresidentie kan u dus het nieuwste model kosten. Voor het bredere beeld leest u ons artikel over dataresidentie voor AI in de EU-cloud.
Worden onze prompts en bestanden gebruikt om de modellen te trainen?
Nee, standaard niet, bij alle vier de zakelijke producten; de verschillen zitten in feedbackknoppen en opt-ins die uw beheerders meestal kunnen uitzetten.
Microsoft stelt dat prompts, antwoorden en via Microsoft Graph opgehaalde gegevens niet worden gebruikt om foundationmodellen te trainen, en dat ook optionele feedback daarvoor niet wordt gebruikt (Microsoft Learn). OpenAI traint standaard niet op zakelijke gegevens, maar kan gegevens gebruiken die een klant uitdrukkelijk deelt via de opt-in feedbackmogelijkheden (OpenAI enterprise privacy). Google zegt dat Workspace klantgegevens niet zonder voorafgaande toestemming voor training gebruikt (Google Workspace privacy hub).
Bij Anthropic telt het detail het zwaarst. Het traint standaard niet op invoer en uitvoer van Claude for Work, maar een duim omhoog of omlaag slaat het hele bijbehorende gesprek tot vijf jaar op, en dat kan voor training worden gebruikt. Owners zetten dat uit met de instelling Rate chats onder Organization settings, Data and Privacy (Anthropic Privacy Center). Het bewijs is de instelling, niet de zin: maak in elke beheerconsole een schermafdruk van de feedbackinstelling en voeg die bij de DPIA.
Hoe nemen connectoren de rechten uit SharePoint en Drive over?
Alle vier gebruiken de rechten van de ingelogde gebruiker, dus elk toont wat uw deelinstellingen in SharePoint, OneDrive of Drive al te ruim delen. Een assistent geeft geen nieuwe toegang. Hij maakt oude toegang vindbaar.
Wat de AVG vraagt voordat een van hen SharePoint doorzoekt, van DPIA tot ondernemingsraad, staat in ons artikel over AI-toegang tot SharePoint en de DPIA.
Copilot haalt zijn context via Microsoft Graph en de Semantic Index, die de identiteitsgebonden toegangsgrens van de gebruiker respecteert, evenals de gebruiksrechten van Purview-gevoeligheidslabels (Microsoft Learn). De prijspagina van Microsoft noemt SharePoint Advanced Management bij de Copilot-licentie (Microsoft). Het opschonen van rechten vóór een uitrol van Copilot is het werk dat wij beschrijven op onze pagina over Microsoft Copilot implementatie.
De Microsoft 365-connector van Claude laat zien hoeveel detail u moet vragen. Hij werkt met gedelegeerde rechten en gebruikers kunnen deelinstellingen of maprechten in SharePoint niet omzeilen, maar zoeken in SharePoint vereist het tenantbrede recht Sites.Read.All, omdat sitespecifieke Selected-rechten niet worden ondersteund (Claude Help Center). Locatiegebonden Conditional Access werkt anders dan u verwacht: na het inloggen ziet Entra de verzoeken binnenkomen vanuit het IP-bereik van Anthropic, dus een beleid dat toegang beperkt tot uw eigen netwerk blokkeert de connector voor iedereen.
OpenAI zegt dat ChatGPT bestaande rechten respecteert, dat elke gebruiker zich apart aanmeldt bij een gekoppelde app en dat workspacebeheerders bepalen welke apps aanstaan (OpenAI enterprise privacy). Gemini haalt geen inhoud op die de gebruiker zelf niet kan openen (Google Workspace privacy hub), en Gemini Enterprise indexeert bronnen zoals Microsoft 365 onder de rechten van elke gebruiker (Google Cloud).
Hoe zien retentie, auditlogs en eDiscovery eruit?
Copilot en Gemini schrijven AI-interacties weg in Purview en Vault; ChatGPT Enterprise en Claude Enterprise ontsluiten ze via een Compliance API.
Copilot bewaart prompt, antwoord en bronverwijzingen als activiteitsgeschiedenis van de gebruiker, die beheerders vinden met Content search en bewaren met Microsoft Purview (Microsoft Learn). Gebruikers kunnen hun eigen geschiedenis wissen in My Account; ontwerp uw retentie daarop. Gemini in Workspace bewaart prompts en antwoorden van 90 dagen tot onbeperkt, naar keuze van de beheerder, beheerd in Vault, met Gemini-activiteit in de auditlogs van Workspace (Google Workspace privacy hub).
In ChatGPT Enterprise stellen workspacebeheerders de retentie in, verdwijnen verwijderde gesprekken binnen 30 dagen uit de systemen van OpenAI, en is een auditlog van gesprekken en GPT's beschikbaar via de Enterprise Compliance API (OpenAI enterprise privacy). Claude Enterprise voegt auditlogs, een Compliance API en eigen retentie-instellingen toe die het Team-abonnement niet heeft (Claude pricing). Verwijderde chats verdwijnen binnen 30 dagen uit de back-end van Anthropic, maar chats die de trust-and-safetysystemen markeren worden tot twee jaar bewaard en hun classificatiescores tot zeven jaar (Anthropic Privacy Center).
Voor eDiscovery betekent dat één zoekactie tegenover twee: met een aparte assistent heeft juridische zaken een export uit een tweede systeem nodig, en een vastgelegde procedure daarvoor.
Welke identiteits- en beheerfuncties krijgt u alleen in het enterprise-abonnement?
SSO is ook onder enterpriseniveau beschikbaar, maar SCIM, rolgebaseerde toegang en auditlogs komen alleen met ChatGPT Enterprise en Claude Enterprise.
De tabel van Anthropic geeft het Team-abonnement SSO, terwijl SCIM, rolgebaseerde toegang, auditlogs, de Compliance API, eigen retentie en IP-allowlisting alleen bij Enterprise horen (Claude pricing). OpenAI noemt SCIM, Enterprise Key Management, rolgebaseerde toegang en domeinverificatie bij Enterprise, en SAML SSO bij Business (ChatGPT pricing). Beide kleinere abonnementen houden bovendien op onder uw omvang: ChatGPT Business is voor teams van 2 tot 200, Claude Team voor 2 tot 150.
Bij Copilot en Gemini is identiteit de Entra ID- of Google-beheerconsole die u al beheert, en agents voor Copilot worden per stuk toegestaan onder Integrated apps in het Microsoft 365-beheercentrum (Microsoft Learn).
Wat kost elke assistent, zoals gepubliceerd op 26 oktober 2026?
Microsoft en Anthropic publiceren een enterprise-catalogusprijs; OpenAI en Google prijzen enterprise-licenties via hun verkoopteam.
De Nederlandse pagina van Microsoft noemt Microsoft 365 Copilot voor €26,00 per gebruiker per maand bij jaarlijkse betaling, of €27,30 bij maandelijkse betaling op een jaarabonnement, exclusief btw, en vereist een geschikt Microsoft 365-abonnement (Microsoft). Functies met verbruiksfacturering komen daar als aparte post bij; zie ons artikel over Copilot Credits en verbruiksfacturering. Anthropic noemt Claude Enterprise voor US$20 per seat per maand, jaarlijks gefactureerd, met een minimum van 20 seats, plus verbruik tegen API-tarieven dat afhangt van model en taak (Claude pricing).
OpenAI toont ChatGPT Enterprise als maatwerkprijs, met opties op basis van credits en tokens (ChatGPT pricing). Google publiceert geen prijs voor de Enterprise-edities van Workspace, en de Business-edities houden op bij 300 gebruikers (Google Workspace pricing), en de pagina van Gemini Enterprise toont alleen een salescontact en een proef van 30 dagen met Plus (Google Cloud).
Een rekenvoorbeeld, uitgaande van 500 gebruikers en catalogusprijzen: Copilot kost €156.000 per jaar aan licenties, vóór btw, verbruikscredits of abonnementswijzigingen. Claude Enterprise kost US$120.000 per jaar aan seats, plus een verbruikspost die niemand kent tot een pilot hem meet.
Om welk bewijs vraagt u elke leverancier?
Vraag om het document of het beheerscherm dat elke bewering aantoont; een verkooppresentatie bewijst niets in een audit.
Microsoft: de Product Terms en het Data Protection Addendum, de lijst met subverwerkers in de Service Trust Portal, een schermafdruk van de Copilot-instelling AI providers operating as Microsoft subprocessors waarop staat wie Anthropic-modellen mag gebruiken, en uw Purview-retentiebeleid voor Copilot-interacties.
OpenAI: de getekende verwerkersovereenkomst, aan te vragen via het formulier op de enterprise privacy-pagina, de lijst met subverwerkers (gedateerd 14 oktober 2026), de velden Data Residency Region en Inference Residency Region onder Workspace settings, General, de retentie-instelling en het SOC 2 Type 2-materiaal in de Trust Portal.
Anthropic: het Data Processing Addendum, de lijst met subverwerkers, de instellingen Rate chats en US-only inference onder Organization settings, Data and privacy, de eigen retentie-instelling, en het Entra-toestemmingsrecord met de Graph-rechten van elke Microsoft 365-connector.
Google: het Cloud Data Processing Addendum, dat ook Workspace dekt, de lijst met subverwerkers van Workspace, uw Data Regions-beleid waaruit blijkt of het ook de verwerking dekt, de Vault-retentieregel voor Gemini en, voor Gemini Enterprise, de locatie die bij het aanmaken van de app is gekozen.
Wat de pagina's hierboven niet bieden: een gepubliceerde enterpriseprijs van OpenAI of Google, een EU-opslagoptie voor de Claude Enterprise-app, of dekking door de EU Data Boundary voor Anthropic-modellen binnen Copilot. Maak van elk gat een schriftelijke vraag aan de leverancier en bewaar het antwoord bij de DPIA.
Waar Crux Digits past
Wij werken tussen de documentatie van de leverancier en uw wijzigingsraad, terwijl uw ICT-partner de tenant blijft beheren. Dat betekent: de bewijslijst hierboven omzetten in een besluitdocument dat uw security officer kan ondertekenen, nagaan wat een connector zou ontsluiten voordat die aangaat, en, als Copilot de keuze is, het opschonen van rechten en de uitrol. Past geen van de vier, dan bouwen wij een assistent over uw documenten en dragen wij code over die van u is.
Voor de bredere invoeringsvraag: AI-implementatie in Nederland.
Laatst bijgewerkt: 26 oktober 2026.
Wij bouwen maatwerk-AI en LLM-systemen die in productie draaien: een klikbare MVP bij het tweede gesprek, vaste stappen, en de code is van u.
AI-ontwikkelbureau in Nederland →
